Wrzosiec

Fioletowy żywy dywan przemawia do Twojej wyobraźni? A gdyby tak ułożyć biały, czerwony lub różowy? Albo lepiej – pomieszać wszystkie kolory? Z wrzoścami ten szalony plan sprawdzi się w 100%! Twój ogród zyska niepowtarzalną energię i klimat tajemniczego wrzosowiska niczym z XIX-wiecznych powieści romantycznych. Czego potrzebują wrzośce, żeby zdrowo rosnąć i obficie kwitnąć? Przed Tobą wszystko, co musisz wiedzieć o tajnikach ich uprawy.

Wrzosiec – ściąga

Wrzosiec – co to za roślina?

Do wrzośców należą przede wszystkim zimozielone krzewy i krzewinki, a także drzewa sięgające do 6 m wysokości (rosną m.in. w basenie Morza Śródziemnego). W Polsce rodzimy jest wrzosiec bagienny, który występuje jeszcze dalej na północy – na Półwyspie Skandynawskim i Islandii.

W ogrodach uprawia się krzewy wrzośców o drobnych kwiatach, skupionych w szczytowych lub kątowych kwiatostanach, tworzących pęczki, grona, baldachy lub wiechy. Kwiaty przyjmują kształt dzwonkowaty, dzbankowaty, rurkowaty lub kulisty w zależności od gatunku. Występują w kolorze białym, różowym, czerwonym i fioletowym.

Skórzaste liście krzewinek mają podwinięte brzegi i są niewielkie, okółkowe i skrętoległe. Przypominają igiełki, osiągając zaledwie 1 cm długości. Pędy są owłosione lub nagie, najczęściej rozgałęziają się lub płożą, ale mogą również wznosić się pionowo.

Najwcześniej zakwita wrzosiec darlejski, bo już w marcu. Do listopada i grudnia kwitną: wrzosiec bagienny, wrzosiec szary i wrzosiec rozpierzchły. Wrzośce do ogrodu to te, które kwitną na wiosnę – mają wyższą zdolność do przetrwania mrozów. Wrzośce uprawia się jako rośliny wieloletnie lub jednoroczne (wrzosiec rozpierzchły, wrzosiec delikatny).

Wrzośce są miododajne, zapylają je głównie pszczoły, a w Afryce również nektarniki, czyli ptaki z rzędu wróblowatych.

[product id="2790,2791,2792"]

Wrzosiec – gatunki do ogrodu

Wrzosiec bagienny – rodzimy dla Polski, w pełni mrozoodporny i łatwy w uprawie. Lubi lekko wilgotne stanowiska. W naturze rośnie na Pomorzu, Ziemi Lubuskiej, Dolnym Śląsku i w Wielkopolsce.

Odmiany:

• Swedish Yellow – różowa,
• Con Underwood – karminowoczerwona,
• Daphne Underwood – różowoczerwona.

Wrzosiec krwisty, wrzosiec czerwony – kwitnie w lutym i marcu. Osiąga do 15-25 cm wysokości i 35-45 cm średnicy. Należy do najbardziej odpornych gatunków wrzośców w Polsce, a przy tym jest mrozoodporny. W naturze rośnie na Bałkanach i w cieplejszych rejonach Alp i Apeninów. Może też rosnąć na podłożu zasadowym.

Odmiany:

• Myretoun Ruby – fioletowa,
• Whisky – liliowa,
• Eva – czerwona.

Wrzosiec darlejski – pochodzi z Wielkiej Brytanii, czyli wyspy o łagodniejszym klimacie niż ten, który panuje w Polsce. Stąd też wykazuje nieco mniejszą mrozoodporność od innych gatunków uprawianych u nas. Stanowi hybrydę wrzośca krwistego z wrzoścem purpurowym. Dorasta do 60 cm wysokości i jest wieloletni.

Odmiany:

• White Perfection – biała,
• Darley Dale – jasnoróżowa,
• Ghost Hills – purpurowa.

Wrzosiec rozpierzchły – pochodzi z basenu Morza Śródziemnego, rośnie też we Francji i Wielkiej Brytanii. Kwitnie w lipcu, rozwija bladoróżowe kwiaty. Mrozoodporny, ale tylko jeśli zima jest łagodna. W innym przypadku potrzebuje osłony przed zimnem, wniesienia do pomieszczenia lub uprawy jako roślina jednoroczna.

Odmiany:

• Alba – biała,
• Holden Pink – liliowa,
• Mrs D.F. Maxwell – czerwonoróżowa.

Wrzosiec popielaty – kwitnie od lipca do września. Pochodzi z Europy Zachodniej. Dorasta do 25-30 cm wysokości i identycznej średnicy. Najlepiej sadzić go na północy i w centrum kraju, ponieważ gorzej znosi mrozy. Jeśli dobrze się go zabezpieczy na zimę, poradzi sobie także na wschodzie i południu Polski.

Odmiany:

• Roter Kobold – purpurowa,
• C.D. Eason – ciemnoczerwona,
• Alba Minor – biała.

Wrzosiec – wymagania i warunki

Dla wrzośców w ogrodzie dobrze wyznaczyć większą powierzchnię i posadzić na niej różnokolorowe odmiany – po kilkanaście okazów z każdej. W ten sposób stworzysz żywy dywan, który zdobi ogród nawet po przekwitnięciu, bo liście w zależności od odmiany utrzymują zimą zielony kolor albo zmieniają go na złocisty lub miedziany.

Wrzośce nadają się również do uprawy w donicach, ale na zimę trzeba je zabezpieczyć, wnosząc do pomieszczenia lub stawiając donicę na kawałku styropianu i owijając ją materiałem ocieplającym, a roślinę otulając agrowłókniną.

Stanowisko dla wrzośców

Rosną zarówno w słońcu, jak i półcieniu. Wymagają osłony przed wiatrem. Dobrze jest posadzić je w grupie i otoczyć np. krzewami i drzewkami. W ten sposób zyskujesz na estetyce, bo powstaje klimat miniwrzosowiska, a jednocześnie rośliny czują się bezpiecznie.

Podłoże dla wrzośców

Znakomita większość wrzośców potrzebuje ziemi kwaśnej o odczynie 4-5,5 pH. Jej struktura nie może być za ciężka. Najlepsze są podłoża lekkie, próchnicze i przepuszczalne. Istnieją wyjątki, tolerujące odczyn alkaliczny gleby, jak np. wrzosiec krwisty (czerwony).

Podlewanie wrzośców

Nie przepadają za nadmierną ilością wody, ale jednocześnie źle znoszą przesychanie. Mają płytki system korzeniowy, więc nie zdołają sięgać po wodę w głębsze partie podłoża.

Nawadnia się je umiarkowanie, a na podłożu można wysypać ściółkę z kory sosnowej, która zatrzyma wilgoć w glebie i przy okazji zapobiegnie rozwojowi chwastów.

[product id="2067,1575,3012"]

Wrzosiec – nawożenie

Wystarczy jednorazowe zasilenie na wiosnę. Do wyboru masz nawóz wieloskładnikowy, nawóz do roślin kwasolubnych, nawóz do roślin wrzosowatych i nawóz długo działający, który stopniowo uwalnia składniki odżywcze do gleby. W ten sposób rośliny czerpią substancje przez cały sezon wegetacyjny, a Ty oszczędzasz sobie pracę.

Wrzosiec – przesadzanie

W glebie umieszcza się wrzośce od drugiej połowy września do października lub od marca do końca kwietnia. Wcześniej trzeba zakwasić glebę, jeśli odczyn jest zbyt wysoki. W tym celu do ziemi ogrodowej dodaj torf lub wykop dołek i wsyp do niego gotową ziemię dla roślin kwasolubnych.

Wrzośce sadzi się w rozstawie 20-30 × 30-40 cm, tak żeby mogły się swobodnie rozrastać. Dolne gałązki powinny dotykać podłoża. Po posadzeniu rośliny podlewa się regularnie niewielką ilością wody, co pomaga im się szybko ukorzenić.

Wrzosiec – rozmnażanie

Nowe rośliny pozyskuje się na 4 sposoby, a właściwie nawet 5. Ostatni jednak to wysiew nasion, który nie do końca sprawdza się w amatorskiej uprawie. Młode wrzośce zwykle nie powtarzają cech roślin matecznych.

Rozmnażanie wrzośców przez odkłady poziome

Wybierz pęd i połóż go na ziemi. Zasyp ziemią blisko rodziny macierzystej. Zostaw, żeby wypuściła korzenie. W tym czasie podlewaj roślinę zgodnie z jej potrzebami. Jesienią odetnij ukorzenioną sadzonkę i posadź w wybranym miejscu na stałe.

Rozmnażanie wrzośców z sadzonek pędowych

Sadzonki pobierz w okresie od czerwca do września. Każda z nich musi mieć co najmniej 2 węzły. Umieść je w donicy z mieszanką piasku i torfu w równych proporcjach, a następnie postaw w miejscu o temperaturze ok. 12°C (np. inspekt lub szklarnia). Na wiosnę przesadź je w docelowe miejsce.

Rozmnażanie wrzośców przed podział bryły korzeniowej

Zabieg ten przeprowadź późną jesienią lub wczesną wiosną. Wykop roślinę i podziel bryłę korzeniową na mniejsze części. Posadź nowe rośliny na wybranych miejscach. Jeśli część sadzonek nie ma jeszcze rozwiniętych korzeni lub są one za krótkie i za słabe, to lepiej umieść je w rozsadniku na rok, żeby je wzmocnić.

Rozmnażanie wrzośców przez kopczykowanie (odkłady pionowe)

Sposób ten wymaga roku, zanim rezultaty staną się widoczne. Pędy zetnij wiosną na wysokość ok. 8 cm nad ziemią. Poczekaj, aż urosną, do 15-20 cm wysokości i obsyp je ziemią u podstawy. Kontynuuj podsypywanie, tak żeby stworzyć kopczyk i podlewaj na tyle, żeby ziemia była wilgotna stale. W ciągu kilku tygodni pędy wypuszczą swoje korzenie. Na wiosnę kolejnego roku zniweluj kopczyk i zetnij ukorzenione sadzonki, a potem posadź je w docelowym miejscu.

Wrzosiec – przycinanie

Wieloletnie gatunki skraca się przez kilka pierwszych lat po posadzeniu. Dzięki temu wzmacniają się, zagęszczają i obficie kwitną. W przypadku większości wrzośców zabieg ten przeprowadza się w kwietniu, a u krwistego i rozpierzchłego wykonuje się go od razu po przekwitnięciu. Należy pilnować tego terminu, bo latem i wczesną jesienią na pędach rozwijają się już pąki kwiatowe. Jeśli więc przytniesz za późno swoje wrzośce, to nie zakwitną w kolejnym roku. Możesz ciąć nawet na koniec kwitnienia, kiedy kwiatów jest już mało.

Pędy skraca się między przekwitłymi kwiatostanami a listkami – przynajmniej kilka powinno ich zostać. Zasada jest taka, że wrzośce, które kwitnie się zimą i wiosną, przycina się po przekwitnięciu kwiatostanów. A wrzośce kwitnące latem (np. wrzosiec popielaty, wrzosiec bagienny i wrzosiec rozpierzchły) zostawia się do wiosny kolejnego roku i wówczas usuwa przekwitłe kwiaty i przycina.

Kępy wrzośców prowadzi się na lekko spłaszczoną półkulistą formę: z boku skraca się mocniej, na środku zostawia dłuższe.

[product id="672,217,312"]

Wrzosiec – zimowanie

Nie wszystkie wrzośce są w Polsce mrozoodporne. Te, które pochodzą z cieplejszego klimatu, uprawia się raczej jako rośliny jednoroczne i wyrzuca, kiedy przekwitną. Pozostałe zimują w ziemi, wystarczy je zabezpieczyć przed mrozem, wiatrem i wywołaną przez nie suszą fizjologiczną. W tym celu rozsypuje się ściółkę, a rośliny okrywa agrowłókniną, stroiszem lub siatką cieniującą.

Jeśli jest dużo śniegu, to wystarczy wrzoścom, żeby bezpiecznie spędzić zimę. Najgroźniejsza jest susza fizjologiczna, czyli zjawisko, kiedy ziemia jest zmarznięta, ale nie ma śniegu, bo wtedy rośliny nie mogą pobrać wody i usychają.

Wrzosiec – szkodniki i choroby

Z zasady wrzośce są odporne na ataki szkodników i patogenów. Jeśli warunki stanowiskowe nie spełniają swojego zadania, np. jest zbyt wilgotno i brakuje cyrkulacji powietrza, rośliny mogą stać się słabsze i podatne na rozwój chorób grzybowych. Zwykle ma to miejsce w lipcu. Do najczęstszych jednostek należą:

Szara pleśń – na liściach, pędach i pąkach kwiatowych pojawia się pylący nalot w postaci szarych plam, powodujący ich obumieranie. Skuteczne fungicydy na tę przypadłość, to Amistar i Switch.

Rizoktonioza – tzw. choroba opadowa, która wywołuje zgniliznę korzenia i szyjki korzeniowej; rozpoznasz ją po ciemnobrązowych i wklęsłych plamach. Zarażona roślina traci stabilność i opada. W tym przypadku pomogą środki takie jak: Signum i Dagonis.

Zgnilizna korzeni, zgorzel zgnilakowa – choroba występuje zwłaszcza u młodych okazów. Roślina staje się matowa, zahamowuje wzrost, pędy więdną i zamierają. Na zgniliznę pomoże Proplant.

Antraknoza – powoduje nekrozy na liściach: drobne plamki lub duże zapadnięte plamy w kolorze brunatnym. Sprawia, że liście przedwcześnie opadają. Antraknozę zwalczają m.in. Miedzian i Kaptan Zawiesinowy.

[product id="1711,1761,1756,1740,1387,1384"]

Wrzosiec – ciekawostki

Więcej porad w e - booku