Wełnowce to pluskwiaki z rodziny czerwców. Do najczęściej spotykanych w uprawie domowej i ogrodowej należą wełnowce z rodzaju Planococcus i Pseudococcus. A wśród nich najpowszechniej występują wełnowiec cytrusowiec i wełnowiec szklarniowy.
Wełnowce - ściąga
- Gromada: owady
- Rząd: pluskwiaki
- Rodzina: wełnowcowate
- Gatunki: wełnowiec cytrusowy, wełnowiec szklarniowy, wełnowiec długoogoniasty
- Wygląd: owalne, zielone lub różowe, pokryte białym nalotem, samce mają skrzydła
- Rośliny: fikusy, draceny, storczyki, krotony, hoje, orchidee, paprocie, sukulenty, kaktusy, róże, gerbery, żyworódki, winogrona, jabłka, ogórki, pomidory, bakłażany
- Objawy: żółknięcie, brązowienie i opadanie liści, spadź (rosa miodowa)
- Występowanie: lato, jesień, zima
- Warunki: sucho i ciepło
- Zwalczanie: mechaniczne, opryski, wymiana podłoża
Wełnowce - jak wyglądają?
Larwy i samice są koloru jasnoróżowego lub zielonkawego. Pokrywa je woskowata biała wydzielina, przez którą wyglądają jak fragmenty wełny lub waty. Jaja są białe i podłużne, składane w koloniach. Samce wełnowców mają skrzydła i są mniejsze od samic. Dorosłe osobniki w zależności od płci i rodzaju osiągają 3-6 mm długości.
Wełnowce szklarniowe wyróżniają się krótkimi prętami wokół ciała i dwoma dłuższymi włóknami w tylnej części. Na ciele widać często podłużny ciemniejszy pasek.
Wełnowce - cykl rozwojowy
Wełnowce szybko się rozmnażają. Samice składają kilkaset jaj w worku jajowym, a następnie umierają. Z jaj już po kilku dniach rozwijają się nimfy (gąsienice), które wykazują dużą aktywność w poszukiwaniu miejsca do żerowania.
Męskie nimfy przywierają do rośliny, a samice pozostają ruchliwe przez wszystkie etapy rozwoju. Dorosłe samce wełnowców latają i zwykle widać je wcześnie rano.. W sumie wełnowce przechodzą przez 4-5 stadiów rozwojowych w zależności od płci:
- Samice - jajo, 3 stadia larwalne, postać dorosła.
- Samce - jajo, 2 stadia larwalne, poczwarka, postać dorosła.
U wełnowca długoogoniastego samica rodzi żywe larwy (100-200 w ciągu tygodnia). Cykl rozwojowy wełnowców trwa 6-12 tygodni.
Wełnowce - kiedy się pojawiają?
Wełnowce zwykle przynosi się wraz z nowo kupionymi roślinami i szczepkami. Szkodniki lubią również suche środowisko - dlatego wysyp ich następuje latem oraz w sezonie grzewczym jesienią i zimą.
Wełnowce - jakie rośliny atakują?
Wełnowce nie są wybredne, jeśli chodzi o pożywienie. Pojawiają się zarówno wśród roślin doniczkowych w domu, na balkonie i tarasie (fikusy, draceny, storczyki, krotony, żyworódki, hoje, orchidee, paprocie, kaktusy), a także w uprawach ogrodowych (róże, gerbery, winogrona, jabłka, ogórki, pomidory, bakłażany).
Wełnowce - jak żerują na roślinach?
Żywią się sokiem roślinnym. Pojawiają się na pędach, liściach i kwiatach. W przypadku kaktusów i sukulentów atakują korzenie i szyjkę korzeniową. Niektóre gatunki są nosicielami wirusów, a także tworzą galasy na roślinach.
Wełnowce - objawy żerowania na roślinach
Wełnowce przypominają strzępki waty lub białe kosmate plamki - najpierw zajmują blaszki liściowe, potem łodygi i ogonki liści. Nadmiar cukrów z soku roślinnego wydalają w postaci rosy miodowej (spadzi).
Spadź zakleja liście i hamuje fotosyntezę. Nadziemne części roślin żółkną, deformują się, zwieszają i zamierają. Liście, kwiaty i owoce opadają. Wydzielina ta tworzy również wilgotne środowisko, w którym rozwijają się grzyby sadzakowe.
Wełnowce - zwalczanie
Woskowata wydzielina działa ochronnie na samice i jaja. W dodatku wełnowce szybko się rozmnażają i kryją w trudno dostępnych miejscach, dlatego walka z nimi jest długa, trudna i sam oprysk bywa niewystarczający. Warto więc połączyć kilka metod zwalczania wełnowców.
Wełnowce - domowe sposoby
Usuwanie mechaniczne - przy pomocy patyczka higienicznego (do uszu) i roztworu:
- wody z szarym mydłem (100 ml:25 g),
- wody ze spirytusem, octem lub denaturatem (100 ml:1 l wody) z kilkoma kroplami płynu do naczyń.
Mieszanką przeciera się liście i łodygi, żeby rozpuścić woskowatą wydzielinę (warstwę ochronną) wełnowców. Po każdym przetarciu należy zmienić patyczek. Na koniec roślinę płucze się pod bieżącą ciepłą wodą. Można przechylić ją pod kątem do strumienia wody lub zabezpieczyć doniczkę folią, żeby nie przelać korzeni. Zabieg ten powtarza się co 3-4 dni przez kilka tygodni.
Parafina ciekła - w proporcji 1:1 miesza się ją z wodą i kilkoma kroplami płynu do naczyń. Roztwór nanosi się patyczkiem na wełnowce, zakamarki liści i łodyg, a następnie zostawia na kilka dni. Parafina blokuje dostęp powietrza - jaja, larwy i dorosłe osobniki giną. Potem całą roślinę spłukuje się pod bieżącą wodą.
Wymiana podłoża - całą roślinę wyjmuje się z ziemi i płucze korzenie. Następnie umieszcza się ją w świeżym podłożu w zdezynfekowanej doniczce. W przypadku dużej inwazji szkodników warto zanurzyć całą roślinę na 45 minut w wodzie o temperaturze 55°C z dodatkiem płynu do naczyń (1,5 łyżki na 5 l wody).
Wełnowce - środki ochrony roślin
Wełnowce zwalcza się preparatami na bazie olejów - gęsty płyn oblepia szkodniki i blokuje im oddychanie. Metodę tę należy powtarzać często, zgodnie z instrukcją i równolegle z usuwaniem mechanicznym.
Środki przeciwko wełnowcom działają na dwa sposoby:
- wnikają w roślinę i zatruwają szkodniki, które wypijają jej soki,
- działają kontaktowo - zewnętrznie na szkodniki.
Spray Complete - bezpieczny do użytku w domu, nie ma okresu karencji po opryskach.
Multi-Insekt Spray z olejami roślinnymi w skoncentrowanej formie bez rozcieńczania - wystarczy potrząsnąć przed użyciem.
Laser RTU zawiera olej roślinny i działa mechanicznie na szkodniki.
[product id="2577,54,1307"]
Wełnowce - zwalczanie biologiczne
W profesjonalnych uprawach na dużą skalę wykorzystuje się biedronkę wełnowcową Cryptolaemus montrouzieri oraz pasożytniczą osę z gatunku Anagyrus vladimiri. Nie wolno jednak wówczas używać chemii do oprysków.
Wełnowce - profilaktyka
Przed zakupem obejrzyj dokładnie roślinę, zwłaszcza spodnią część blaszki liściowej, okolice nerwów i podstawę łodygi.
Nowo kupioną roślinę odizoluj od pozostałych na kilka tygodni. Taka kwarantanna sprawi, że potencjalne szkodniki nie rozprzestrzenią się.
