Storczyk

Przyjaźnią się z drzewami i ukwiecają skały. Marzysz o tropikalnym klimacie na co dzień? Storczyki dostarczą Ci energię prosto z ciepłych krajów! W dodatku kwitną zimą – czy to nie jest wspaniałe?

Storczyk – ściąga

Storczyk – co to za roślina?

Storczyki to byliny z rodziny storczykowatych. Rosną w prawie każdej strefie klimatycznej świata, lekko przekraczając nawet północne koło podbiegunowe. Największe ich zróżnicowanie występuje jednak w tropikach. Rodzina obejmuje ok. 28 000 gatunków zgrupowanych w 763 rodzajach (druga pod względem liczebności po rodzinie astrowatych).

Cechy, którymi wyróżniają się storczyki, to:

• obustronnie symetryczne kwiaty,
• resupinacja – skręcenie kwiatów wokół własnej osi w trakcie rozwoju,
• zwykle mocno zmodyfikowana warżka (labellum),
• zrośnięte pręciki i słupki.

Wśród storczyków licznie występują epifity o korzeniach powietrznych (do kilku metrów długości). Absorbują wilgoć z powietrza, żywią się m.in. pyłem mineralnym niesionym z wiatrem, materią organiczną i tym, co zgubią zwierzęta.

Wiele gatunków zalicza się też do litofitów, czyli rośnie na skalnym podłożu.

Wyodrębnia się dwa typy storczyków:

• monopodialne (np. Phalenopsis, Vanda) z łodygą wyrastającą z pojedynczego pąka. Każdego roku wierzchołek rozwija liście, a łodyga się wydłuża, osiągając nawet kilka metrów wysokości.
• sympodialne (np. Paphopedilum, Dendrobium, Cymbidium), u których nowe pędy mają własne liście i korzenie. Wyrastają z pędów ubiegłorocznych lub obok nich. Starsze pędy z czasem zatrzymują wzrost, a nowe je zastępują. Storczyki te rosną poziomo, zgodnie z ułożeniem podłoża. Niektóre wykształcają dwie bulwy podziemne – jedna (wolna) magazynuje składniki pokarmowe i przekazuje je drugiej, z której wyrastają pędy. Spotyka się też okazy z zewnętrznymi pseudobulwami (od kilku milimetrów do nawet 3 metrów), gromadzącymi zapasy pokarmu i wody.

Storczyk – gatunki do uprawy w domu

Od XIX w. pojawiło się wiele hybryd i odmian uprawnych storczyków (tzw. kultywarów). Poznaj te gatunki storczyków, które najczęściej spotkasz w sprzedaży w Polsce.

Storczyk Phalenopsis – odmiany o długich korzeniach i krótkich liściastych łodygach z gęsto ułożonymi kwiatami, czasem rozdwajającymi się na końcu. Kwitną na biało, brązowo i różowo. Spotyka się też falenopsisy nakrapiane. Dobrze się adaptują do niższej wilgotności w pomieszczeniach.

Storczyk Paphiopedilum – wytwarzają jeden pęd kwiatowy z rozety liściowej. Rozwijają kwiaty o dużych płatkach i warżkę wydętą jak pantofelek. Kwitną m.in. na biało, biało-zielono, żółto-zielono, limonkowo i różowo-zielono, zdobią je kropki i paski. Pędy są mocno ulistnione, o liściach krótkich i zaokrąglonych lub długich i wąskich, najczęściej z marmurkowym wzorem.

Storczyk Cymbidium – storczyki o długich i sztywnych gęsto ukwieconych pędach, wyrastających z pseudobulw. Kwitną na biało, żółto, zielono, brązowo i fioletowo.

Storczyk Dendrobium – odmiany o korzeniach zwykle wyrastających z podstawy pseudobulwy. Pełzają po powierzchni skał, kamieniach, konarach i gałęziach i bardzo rzadko schodzą pod ziemię. Na końcach pędów rozwijają maksymalnie sześć liści. Kwiaty (białe, żółte, różowe, fioletowe i zielone), wyrastają z nierozgałęzionych łodyg. Storczyki Dendrobium usuwają toluen i ksylen z powietrza.

Storczyk Vanda – storczyki o dużym zapotrzebowaniu na światło, tolerujące umiarkowaną temperaturę. Typowy rodzaj roślin uprawnych przeznaczonych na sprzedaż, cenionych za intensywnie wybarwione kwiaty (od kilku do kilkunastu na łodydze), najczęściej żółtobrązowe z brązowymi znaczeniami, jak również białe, pomarańczowe, czerwone, burgundowe i zielonkawe. Wodę gromadzą w szerokich, jajowatych i skórzastych liściach.

Storczyk – wymagania i warunki

Jeśli kupujesz nową roślinę, sprawdź dokładnie jej potrzeby. Górskie storczyki wolą temperaturę powietrza ok. 20-22°C, a te, które rosną w lasach tropikalnych, lepiej się czują w wyższej, nawet ok. 29°C. W nocy i zimą zapewnij roślinom temperaturę niższą od standardowej o ok. 6°C, ale storczyki Cymbidium zostaw na zewnątrz późnym latem i wnieś do domu dopiero wtedy, kiedy temperatura spadnie do ok. 0°C.

Stanowisko dla storczyków

Większość gatunków najlepiej czuje się w rozproszonym słońcu na wystawie wschodniej i zachodniej.

Litofity i gatunki ziemne sadzi się w donicach plastikowych z otworami odpływowymi. Lepiej spełniają potrzeby storczyków w porównaniu np. z doniczkami ceramicznymi i terakotowymi:

• utrzymują wyższą temperaturę,
• wolniej odparowują wilgoć,
• gładkie ściany nie podrażniają korzeni.

Możesz uprawiać kilka storczyków w jednej doniczce pod warunkiem, że należą do tego samego gatunku. Najbardziej praktyczne są przezroczyste pojemniki, bo widać w nich korzenie. Zielone oznaczają, że roślina jest odpowiednio nawodniona. Kiedy stają się srebrzyste, to znak, że potrzebują podlania.

Epifityczne gatunki uprawia się w specjalnych koszach, które pozwalają korzeniom swobodnie przerastać. Nie tolerują uszkodzeń systemu korzeniowego. Zranione zrzucają kwiaty i potrafią zatrzymać swój rozwój na sezon lub dwa.

Podłoże dla storczyków

Storczyki rosną w lekkim i przewiewnym podłożu, w skład którego wchodzi kora, hodowlany mech torfowiec, jasny torf włóknisty, dodatek perlitu, wermikulitu lub pokruszonych łupin orzeszków ziemnych. Nie poleca się łupin orzecha kokosowego, bo w trakcie rozkładu uszkadzają korzenie storczyków.

[product id="638,639,2449"]

Podlewanie storczyków

Do podlewania i zamgławiania używaj wody deszczowej lub destylowanej. Przed podlaniem sprawdź, czy podłoże przeschło. Doniczkę ze storczykiem możesz zanurzyć w pojemniku z miękką wodą na 30 minut, żeby nasączyć korzenie i podłoże, np. wtedy, kiedy jest ciepło i sucho.

Wilgotność powietrza latem dla storczyków wynosi 75-80%, a zimą 40-60%. Bardzo lubią zamgławianie, czyli rozpraszanie wody wokół nich, a nie bezpośrednio na kwiaty i liście. Obok doniczek postaw też płytkie naczynia z keramzytem i wodą lub nawilżacz powietrza.

Gatunki, które gromadzą wodę w mięsistych liściach, bulwach lub pseudobulwach dobrze znoszą krótkotrwały brak wody, natomiast epifity potrzebują codziennego zraszania.

Między podlewaniami pozwól przeschnąć podłożu. W doniczce zwiększy się cyrkulacja powietrza, które przewentyluje korzenie i je dotleni. Zmniejszy tym samym ryzyko rozwoju pleśni i grzybów.

Storczyk – nawożenie

Stosuj rozwodnione nawozy, najlepiej przy co trzecim podlewaniu (od kwietnia do września). Nie zasilaj storczyków od razu po posadzeniu, w okresie zimowania i kiedy jest pochmurno – wówczas obniża się jakość fotosyntezy i rośliny nie wykorzystują wszystkich składników pokarmowych. Te gromadzą się w podłożu, podnosząc w nim zawartość szkodliwych soli.

[product id="1424,1046,1428"]

Storczyk – przesadzanie

Pouciskaj delikatnie doniczkę (dzień wcześniej zwilż podłoże). Wysuń roślinę i oczyść korzenie z ziemi; stare i uszkodzone przytnij zdezynfekowanymi nożyczkami lub nożykiem. Poczekaj kilkanaście minut, aż rany się zasklepią.

Ustaw roślinę tak, żeby znajdowała się w centrum doniczki, skręć korzenie właściwe i powietrzne zgodnie z ich kierunkiem i przysyp podłożem.

Od kwietnia do września przesadza się storczyki monopodialne, bo łatwiej się regenerują w promieniach słońca. U storczyków sympodialnych znak do przesadzania dają nowe pędy – jeśli się pojawią, oznacza to, że roślina wypuściła również młode korzenie, które szybko przyjmą się w nowej doniczce.

Teoretycznie zmianę przeprowadza się raz na dwa lata, bo podłoże jałowieje i mogą osiąść w nim patogeny. W praktyce robi się to częściej, jeśli korzenie przerastają przez otwory i górą lub roślinę zaatakowała choroba.

Po przesadzeniu storczyk może stracić kwiaty – to naturalne zjawisko. Czasem usunięcie pędu kwiatostanowego bywa nawet wskazane, bo roślina wydaje całą energię na ukorzenienie się, zamiast na utrzymanie kwiatów.

Storczyk – rozmnażanie

Storczyki sympodialne rozmnaża się przez podział pędów. Monopodialne rozmnaża się przez odrosty lub sadzonki wierzchołkowe.

Rozmnażanie storczyków z łodygi

Tak podzielisz np. Phalenopsisy i Vandy. Wybierz pęd o długości co najmniej 30 cm i odetnij wierzchołek o 1 cm niżej od korzeni. Posadź w doniczce z mieszanką kory, torfu i piasku. Nie przycinaj korzeni powietrznych. Nowy pęd pojawi się w dolnej części sadzonki pędowej przy pierwszym lub drugim najwyżej położonym liściu.

Rozmnażanie storczyków z pędów bocznych (keiki)

Pędy boczne, wyrastające z pąków śpiących na łodydze, wytwarzają korzenie powietrzne. Kiedy te osiągną 2,5 cm długości, odetnij sadzonkę i umieść w doniczce z wilgotnym podłożem (korą, torfem i piaskiem). Wbij obok niej tyczkę (np. bambusową), żeby ustabilizować sadzonkę. Postaw w rozproszonym świetle i zraszaj powietrze wokół. Tak uzyskasz potomstwo storczyków Dendrobium, Vanda i Phalenopsis.

Rozmnażanie storczyków z pędu kwiatowego

W ten sposób dzieli się starsze okazy rodzaju Dendrobium, Phalenopsisy i odmiany bezlistne. Pobierz sadzonki o długości 10-15 cm ze starych pędów kwiatostanowych. Każda z nich musi mieć po kilka śpiących oczek, bo to właśnie z nich wykształcą się pędy boczne. Posadź w mieszance piasku i wilgotnego torfu. Nowe rośliny wytwarzają własne korzenie i już po 8 tygodniach odetniesz je od sadzonek.

Rozmnażanie storczyków przez podział bulw

Storczyki sympodialne wykształcają pseudobulwy. Dzieli się je tak, żeby każda nowa roślina miała od 3 do 5 pseudobulw z liśćmi. Dzięki tej metodzie odmładza się stare okazy Cymbidium, Paphopedilum i Dendrobium, które zyskują nową energię i obficiej kwitną.

Storczyk – zimowanie

Rośliny zwykle zimują w temperaturze 15-18°C, ale dobrze się czują też w nieco wyższej – 19-20°C. Chroń je przed suchym powietrzem z kaloryferów i przeciągami (zwłaszcza mroźnym powietrzem). Szok temperaturowy jest dla nich zabójczy, liście zaczynają się szklić i w krótkim czasie rośliny więdną.

Zimą zrezygnuj z zamgławiania storczyków, bo mogą zgnić. W tym czasie wystarczy im tacka z wodą i keramzytem oraz nawilżacz ustawiony na 40-60% wilgotności.

Storczyk – szkodniki i choroby

Niewłaściwa opieka, związana z temperaturą, wilgotnością i podlewaniem, sprawia, że na storczykach rozwijają się infekcje bakteryjne i grzybowe:

Mokra zgnilizna bakteryjna – liście stają się oślizgłe, miękkie i nieprzyjemnie pachną.

Bakteryjna plamistość liści – na liściach pojawiają się drobne i jasne plamki, które z czasem powiększają się i łączą ze sobą. Dolną część blaszki pokrywają szarobrunatne skupiska bakterii. W przypadku obu chorób usuń porażone liście, a rany zabezpiecz węglem drzewnym. Zastosuj preparat Boczos, który działa jak naturalny antybiotyk. Jeśli jednak bakterie pokryły większość storczyka, pozbądź się go.

Szara pleśń – powoduje szarobrunatne plamy na pędach i liściach, roślina z czasem gnije. Zastosuj takie środki, jak: Switch, Scala i Signum.

Fuzarioza – liście żółkną, brązowieją, usychają i więdną, łodygi, pędy i korzenie gniją – u podstawy widać czarną zgniliznę z pomarańczowymi zarodnikami. Chorej rośliny nie uratujesz, musisz ją wyrzucić.

Zgorzel zgnilakowa – pojawia się na korzeniach, rozprzestrzenia na łodygę i podstawy pędów. Roślina zatrzymuje wzrost, więdnie i zamiera. Zgorzel zatrzymasz preparatem Proplant.

[product id="2053,1757,1740"]

Storczyk – ciekawostki

Więcej porad w e - booku