Róża

Nawet w małym ogródku znajdziesz dla niej miejsce. Posadzisz na rabacie, przy kratce albo w doniczce. Tylko uważaj - odmian jest tyle, że łatwo przepaść na długie godziny w poszukiwaniu tej jedynej najpiękniejszej. Przed Tobą - Jej Wysokość Róża.

Róża - ściąga

Róża - co to za roślina?

Róże pojawiły się ok. 40 milionów lat temu. Obecnie istnieje ponad 200 dzikich gatunków róż i w sumie ponad 20 tysięcy odmian szlachetnych. Około ¾ z nich wywodzi się z terenów dzisiejszych Chin, Himalajów i Japonii.

Róża - rodzaje

Wyróżnia się kilka podstawowych grup róż:

• róże wielkokwiatowe - głównie mieszańce herbatnie, wymagające pod względem uprawy,
• róże rabatowe (tzw. wielokwiatowe) - na rabaty i niskie żywopłoty; do kilkudziesięciu kwiatów na jednym pędzie,
• róże pnące - wymagają podpór: krat, pergoli, trejaży,
• róże parkowe - wyprostowany pokrój, silne rozgałęzienie; odporne na mrozy, patogeny i ataki szkodników; minimalne wymagania pielęgnacyjne,
• róże pienne (tzw. drzewka różane) - do gruntu i pojemników,
• róże okrywowe - płożą się, tworzą zarośla i kwitną obficie latem; odporne na mróz, zmienne warunki atmosferyczne i choroby,
• róże miniaturowe - osiągają 20-30 cm wysokości, a ich kwiaty ok. 2,5 cm średnicy; do gruntu i doniczek,
• róże historyczne - powstały przed 1867 r; długowieczne i odporne na warunki atmosferyczne. Mają kwiaty o gęstych pąkach i silny zapach. Rosną po kilkadziesiąt lat w jednym miejscu - np. róże francuskie, róże damasceńskie, róże portlandzkie, róże burbońskie, róże piżmowe, róże stulistne.

Róża - odmiany do ogrodu

Alchymist - mrozoodporna róża pnąca, rośnie w słońcu i lekkim cieniu. Duże pełne kwiaty, różowopomarańczowe, a w trakcie przekwitania kremowobiałe. Pędy do 400 cm długości. Rośnie przy kratkach, pergolach i trejażach.

Seafoam - róża okrywowa, tworzy gęste kobierce. Osiąga 1 m długości i 1,5 m szerokości. Kwitnie obficie - kremowymi małymi kwiatami o średnicy 4-5 cm. Rośnie na przeciętnej glebie, również suchej, znosi mrozy oraz półcień.

Trio of Tea - róża herbaciana, żółtopomarańczowa z łososiowymi obwódkami na brzegach płatków zewnętrznych. Wymaga podwiązania - dorasta do 150 cm. Lubi słońce.

Hay Five - róża pienna, ciemnoróżowa. Rośnie też w półcieniu i wykazuje odporność na choroby. Dorasta do 100-150 cm, a kwiaty osiągają średnicę 5-6 cm. Powtarza kwitnienie. Zimą wymaga zabezpieczenia.

Honeymilk - róża miniaturowa mlecznomiodowa. Kwitnie długo i obficie, powtarza kwitnienie. Osiąga 50 cm wysokości, a kwiaty mają średnicę 4-6 cm.

Summer of Love - róża rabatowa czerwonożółta. Osiąga 80 cm wysokości. Rośnie w słońcu i półcieniu. Na zimę trzeba ją kopczykować.

Róża - wymagania i warunki

Odpowiednie stanowisko, podłoże i pielęgnacja sprawiają, że większość chorób trzyma się z daleka od róż. Potrafią również przezimować w gruncie, jeśli stworzy się im bezpieczne warunki.

Stanowisko dla róży

Róże lubią słońce, ale nie przepadają za upałami. Najbezpieczniej czują się na stanowisku zacisznym, zwłaszcza zimą. Mrozoodporne odmiany zimują w ogrodzie i radzą sobie z podmuchami wiatrów, jednak te, które nie są w pełni mrozoodporne (np. Hay Five), trzeba posadzić w miejscu osłoniętym.

Podłoże dla róży

Róże rosną na glebach piaszczysto-gliniastych, przepuszczalnych, próchniczych i lekkich o odczynie 6-7 pH. Podłoże do róż nie może być podmokłe, a jeśli jego struktura jest mocno zbita i wilgotna, należy ją zdrenować (np. keramzytem), wymieszać z kompostem lub podłożem do róż i spulchnić.

Róże ściółkuje się kilkucentymetrową warstwą kory sosnowej lub torfu. Najpierw glebę zasila się nawozem mineralnym i spulchnia, a potem rozkłada ściółkę. W ten sposób wilgoć zostaje w ziemi, a przy krzewach nie pojawiają się chwasty.

[product id="2957,2486,2927"]

Podlewanie róży

Krzewy podlewa się dużą ilością wody raz na kilka dni, uważając, żeby nie zmoczyć liści i pędów. Słońce może je poparzyć, a nadmiar wilgoci sprawi, że rozwiną się choroby grzybowe.

Przycinanie róży

Róże przycina się wiosną, kiedy temperatura utrzymuje się na plusie. Zdejmuje się osłony, niweluje kopczyki i tnie pędy pod lekkim skosem na ok. 5 cm od oczka skierowanego na zewnątrz korony. Po cięciu stosuje się maść ogrodniczą lub farbę emulsyjną ze środkiem grzybobójczym.

Letnie cięcie róż zamiast wiosennego wykonuje się w przypadku odmian, które kwitną raz w roku.

Róża - nawożenie

Róże nawozi się regularnie nawozami wieloskładnikowymi. Nawóz do róż powinien zawierać azot i potas. Zasilanie azotem kończy się w sierpniu - pędy róży muszą zdrewnieć przed zimą, a azot hamuje ten proces.

[product id="1551,1422,2062"]

Róża - sadzenie

Róże sadzi się jesienią - od połowy października do mrozów lub w kwietniu. Punkt, w którym krzew był szczepiony, musi się znaleźć mniej więcej na poziomie gruntu. Na glebach gliniastych może lekko wystawać a na piaszczystych być np. 1 cm poniżej powierzchni ziemi.

Róża - rozmnażanie

Róże rozmnaża się z nasion, sadzonek półzdrewniałych i zdrewniałych oraz przez okulizację.

Rozmnażanie róży z nasion

Nasiona pobiera się z dojrzałych owoców, czyści, suszy i przeprowadza stratyfikację. Wysiewa się jesienią lub wiosną do pojemników lub wprost do gruntu na głębokości 2 cm i co 2 cm.

Do siewu wiosennego przechowuje się je w lodówce. Siewki dopiero po roku można przesadzić na stałe miejsce - późną wiosną lub jesienią.

Rozmnażanie róży z sadzonek półzdrewniałych

Po przekwitnięciu rośliny odcina się dojrzałe i jeszcze zielone pędy boczne na długość 10 cm. Końcówki pędów zanurza się w ukorzeniaczu, a następnie umieszcza sadzonki w głębokiej doniczce z mieszanką torfu i piasku (50/50. Przykrywa się folią i stawia w chłodnym pomieszczeniu. Wiosną sadzonki sadzi się w docelowym miejscu w ogrodzie lub pojemniku. Roślina zakwita dopiero po ok. 3 latach od sadzonkowania (u róż miniaturowych szybciej).

Róże rozmnaża się również z sadzonek zdrewniałych - jednak ta metoda jest mniej skuteczna.

[product id="1372,840,129"]

Rozmnażanie róży przez szczepienie - okulizacja róż

Oczko odmiany szlachetnej przenosi się na podkładkę z pędu róży dzikiej. U róż piennych zaszczepia się je na pniu, a u róż krzaczastych na szyjce korzeniowej. Zabieg przeprowadza się od czerwca do września (kiedy róże kwitną).

Róża - zimowanie

Niektóre gatunki są mrozoodporne, np. róże dzikie, róże historyczne, róże parkowe i róże pnące. Kwitną raz w sezonie i zimują bez osłon. Jednak niektóre ich odmiany bywają bardziej podatne na mróz – np. Hay Five.

Z kolei wśród róż wielkokwiatowych, z zasady wrażliwych na niskie temperatury, występują odmiany mrozoodporne, takie jak Alba Meidiland, Alchymist, Amber Cover, Blaze Superior, Mister Lincoln i Montezuma.

Róża - osłony na zimę

Róże kopczykuje się - zwłaszcza odmiany rabatowe i wielkokwiatowe. Wystarczą ziemia ogrodowa lub kompost usypane na ok. 20 cm.

Ściółka ze stroiszu, słomy lub agrowłókniny chroni przed wiatrem, mrozem i śniegiem. Warstwę ochronną układa się na kilka centymetrów i stosuje się ją głównie przy różach okrywowych.

Do osłony korony i krzewu najlepiej sprawdza się agrowłóknina, zwłaszcza w przypadku róż piennych.

Róże pnące zdejmuje się z podpór i przygina do ziemi. Podstawę krzewu osłania się kopczykiem, a pozostałą część rośliny okrywa słomą, agrowłókniną lub stroiszem. Można też owinąć całą podporę razem z krzewem. W tym przypadku sprawdzą się maty słomiane lub juta.

Róże balkonowe i tarasowe zimuje się, zakopując donicę w ziemi, kopczykuje i ściółkuje. Inny sposób polega na wstawieniu donicy do większego pojemnika i wypełnieniu wolnej przestrzeni wełną mineralną lub styropianem. Całość stawia się na kawałku styropianu, który izoluje podstawę przed zimnem. Roślinę owija się agrowłókniną lub matą słomianą.

[product id="2583,65,67"]

Róża - szkodniki i choroby

Róże stanowią cel wielu szkodników i są podatne na choroby grzybowe. Ryzyko zachorowań zmniejsza się, jeśli podczas podlewania liście, kwiaty i pędy pozostają suche. Dobrze również, jeśli róże nie rosną w dużym zagęszczeniu, a chwasty i opadłe liście usuwa się regularnie.

Szkodniki róż

Mszyce sprawiają, że krzewy spowalniają wzrost, a liście i kwiaty ulegają zniekształceniu. Kolonie bytują na wierzchołkach pędów i pąkach kwiatowych. Wysysają soki z rośliny i produkują lepką wydzielinę. Na niej rozwijają się grzyby sadzakowe. Wierzchołki pędów i liści ścina się, spłukuje skupiska wodą i pryska Mospilanem.

Skoczek różany objawia się jasnymi plamkami na górnej stronie liści (od nerwu głównego rozprzestrzeniają się na całej powierzchni liścia). Zarażone liście opadają. Larwy i osobniki dorosłe przebywają na dolnej stronie blaszki liściowej. Na skoczka pomagają opryski preparatanu Deltam lub Karate Gold.

Obnażacz różówka i obnażacz kopciuszek objadają liście do gołego nerwu głównego. Szkody wyrządzają larwy - zielone gąsienice z czarnymi plamkami. Pomoże Karate Gold lub Siltac.

Nimułka różana nakłuwa liść obok nerwu głównego. Liście zwijają się w rulonik, który latem zasiedlają larwy (białawe, a z czasem jasnozielone). Larwy wysysają sok z liści, które żółkną i opadają. Uszkodzone liście usuwa się ręcznie, zanim zasiedlą je larwy. Warto też zadbać o obecność ptaków w ogrodzie - żywią się gąsienicami. Wspomagająco na nimułki można również stosować opryski z Mospilanu lub Deltamu.

Przędziorek chmielowiec powoduje powstawanie drobnych żółtych plamek od nerwu głównego. Z czasem pokrywają cały liść, który żółknie, zasycha i opada. Niekiedy widać również cienką pajęczynę. Larwy i dorosłe osobniki przebywają na dolnej stronie liści. Zwalczanie zaczyna się już jesienią poprzedniego roku - należy usuwać liście opadłe spod krzewów, żeby usunąć formy przetrwalnikowe i dorosłe. Na przędziorka pomogą opryski środkami Nissorung Strong i Magus.

Bruzdownica pędówka - larwy drążą tunele w pędach, których wierzchołki więdną, czernieją i zasychają. Roślina wypuszcza pędy boczne. Walka jest żmudna i nie zawsze kończy się sukcesem. Potrzebne są radykalne kroki już od pierwszych objawów - wycięcie porażonych pędów i spalenie ich razem z larwami w środku, a następnie oprysk z Mospilanu.

Zwiot różany (nimułka łodygowa) powoduje podobne objawy jak bruzdownica. W tym przypadku również należy usunąć pędy i je spalić. Po wszystkim zastosować oprysk środkami Deltam lub Karate Zeon.

[product id="113,1678,932"]

Choroby grzybowe róż

Mączniak prawdziwy - brzegi liści zwijają się, na pędach, szypułkach i płatkach pojawiają się plamy. Biały nalot z czasem przechodzi w szary. Na mączniaka stosuje się opryski środkami Topas, Nimrod lub Siarkol. Jesienią usuwa się opadłe liście, a w sezonie wegetacyjnym chwasty, które pojawiają się przy krzewach i sprawiają, że środowisko jest bardziej wilgotne.

Czarna plamistość liści róży - jasnobrązowe plamy owalne i okrągłe. Tkanka liścia żółknie wokół nich i widać czarne punkty (zarodniki grzyba). Osłabione liście opadają. Choroba rozprzestrzenia się wraz z opadami deszczu, kiedy panuje wysoka wilgotność. Zarażone i opadłe liście usuwa się, a porażone pędy wycina. Roślinę pryska się np. preparatem Domark.

Rdza róży - żółte plamy, okrągłe i owalne na górnej stronie liści. Pomarańczowe i brązowe zarodniki grzyba na spodniej stronie. Liście zniekształcają się, zasychają i opadają. Grzyby zimują na pędach i w opadłych liściach - należy je usuwać na bieżąco i stosować opryski np. z Fungimatu.

Szara pleśń - na płatkach kwiatów pojawiają się wodniste plamy, które szybko zwiększają swój rozmiar. Kwiaty gniją i pokrywa je szary, pylący nalot. Z czasem zgnilizna przechodzi na pędy. Chorobie sprzyja wysoka wilgotność powietrza. Porażone pędy wycina się i stosuje opryski z Signum.

Zamieranie pędów róż - pędy brązowieją, zasychają i zamierają. Chory pęd usuwa się 1 cm poniżej zainfekowanego miejsca, nad silnym pąkiem bocznym. Rany zabezpiecza się maścią ogrodniczą lub farbą emulsyjną z fungicydem. Roślinę należy opryskać np. środkiem Switch.

Wertycylioza - brązowienie pędów róż i zamieranie od wierzchołków. Krzew spowalnia wzrost, liście żółkną i opadają. Porażone pędy wycina się, liście usuwa. Chore rośliny, dla których nie ma ratunku, likwiduje się. Dobrze również wybrać glebę, w której rosły i opryskać sąsiednie rośliny preparatem Proplant.

[product id="1769,1730,317,1753,1761,1741"]

Uszkodzenia mrozowe

Mroźne wiatry, brak śniegu i zamarznięte podłoże sprawiają, że nieosłonięte pędy czernieją z dnia na dzień. Wycina się je, a ranę spryskuje środkiem grzybobójczym (np. Topsin).

Róża - ciekawostki

Więcej porad w e - booku