Przybył do nas z Azji, stanowiąc uboczny skutek handlu i migracji ludności. Zalicza się do zwierząt synantropijnych, co oznacza, że świetnie dostosował się do środowiska przekształconego przez człowieka. Jego widok wywołuje dreszcze i budzi żądzę mordu. Gdzie występuje karaczan prusak i co zrobić, jeśli zamieszkał właśnie z Tobą?
Prusak - ściąga
- wygląd: żółtawobrązowy o czerwonym odcieniu, jasnobrązowy lub ciemnobrązowy, o długości 10-13 mm; dwie pary skrzydeł (nie lata)
- gromada: owady
- rząd: karaczany
- rodzina: zadomkowate
- objawy: drobne czarne odchody o zapachu pleśni, tłuste ślady na podłodze, meblach
- warunki: ciepło i wilgoć,
- zwalczanie: środki chemiczne (zamgławianie), pułapki
Prusak – jak wygląda?
Prusaki (Blatella germanica) osiągają 10-13 mm długości. Ich ciała są koloru żółtawobrązowego o czerwonym odcieniu. Z czasem zmieniają ubarwienie na jasny lub ciemny brąz.
Na przedpleczu (część tuż za głową) znajdują się dwa podłużne brunatne pasy. Pokrywy, czyli pierwsza para skrzydeł, są twarde, dłuższe niż odwłok i służą do ochrony. Rozwinięte tylne skrzydła pełnią rolę amortyzatora. Prusaki nie latają i rozkładają je wtedy, kiedy chcą złagodzić upadek.
Na głowie znajdują się dwa czułka do lokalizowania źródeł pożywienia. Haczykowate kolce na odnóżach pomagają prusakom wspinać się po gładkich, nawet pionowych, powierzchniach (rurach, płytkach).
Prusak – cykl rozwojowy
Samica przez 2 tygodnie nosi 25-30 jaj w kapsułce przy odwłoku, a potem składa je w wybranym miejscu. W ciągu życia produkuje do 7 kapsułek, czyli ok. 210 jaj. Kokony mają długość ok. 1 cm i czarnobrązowy kolor.
Larwy prusaka początkowo są białe i z czasem ciemnieją. W ciągu pierwszych 2 miesięcy życia linieją 6-7 razy, by w końcu przekształcić się w imago. Jeden cykl rozwojowy trwa 2,5 miesiąca, a w ciągu roku prusak rozwija 2-3 pokolenia.
Najlepiej żyje im się w cieple, przy 30°C. Zatrzymują rozwój, kiedy temperatura spada do 10°C i giną przy -2°C.
Prusak – kiedy się pojawia?
Prusaki lubią wilgotne i ciepłe miejsca, więc najczęściej zamieszkują kuchnie (w szafkach i pod nimi, pod listwami podłogowymi), łazienki i piwnice. Bytują w śmietnikach i zsypach. Stanowią uciążliwy problem szpitali, podnosząc liczbę zakażeń.
Przybywają zachęcone zapachem jedzenia. Przemieszczają się, wykorzystując ciągi kanalizacji i wentylacji, otwory, szczeliny, drzwi i okna – potrafią maksymalnie się spłaszczyć, żeby wpełznąć w upatrzone miejsce. Przyniesiesz je z rzeczami z piwnicy, w używanych ubraniach i meblach (np. materacach). Przejdą z mieszkania sąsiadów, którzy nie dbają o higienę. Wrócą z Tobą z wakacji w walizce lub plecaku.
Wydzielają feromony, dzięki którym przyciągają kolejne osobniki do wybranego miejsca.
Przenoszą pasożyty (nicienie, tasiemce), grzyby i bakterie (np. salmonellę), więc mogą rozprzestrzeniać choroby (np. gruźlicę, cholerę, grypę żołądkową). Wywołują objawy astmy i alergii.
Z punktu widzenia naturalnego środowiska są jednak pożyteczne, bo rozkładają materię organiczną.
Prusak – jak żeruje?
Prusaki to zwierzęta o nocnym trybie życia, więc mimo że śmiało rządzą się w kuchni, to ciężko je zauważyć. Jeśli zobaczyłeś szkodnika, to znak, że ich populacja w Twoim otoczeniu jest całkiem spora.
Zjadają mąkę, cukier, pieczywo, otręby, owoce, warzywa (ziemniaki, marchewkę) i gotowane potrawy (np. zupę z garnka, który zostawiłeś na noc na kuchence). Stołują się w psich i kocich miskach.
Należą do mało wybrednych stworzeń. Jeśli brakuje im pożywienia, zadowolą się… mydłem, pastą do zębów klejem z książek, martwym naskórkiem i włosami.
Prusak – objawy żerowania
Ślady prusaków widać na meblach i podłodze. Zostawiają drobne, czarne odchody, które wyglądają trochę jak pokruszone ziarna pieprzu i wydzielają nieprzyjemny zapach, kojarzący się z ziemią lub pleśnią. Znaczą swoje ścieżki brudnymi i tłustymi śladami.
Prusak – zwalczanie
Owady te same nie opuszczą miejsca, w którym raz się zagnieździły. Reaguj, jeśli zobaczysz chociaż jednego karaczana lub ślady żerowania.
Prusak – domowe sposoby
W przypadku prusaków sposoby domowe działają tylko wspomagająco. Odstraszają te owady, ale nie na tyle, żeby się wyprowadziły. Pewne działanie wykazują:
- woda z octem lub roztworem amoniaku, z dodatkiem olejków cytrusowych, miętowego lub eukaliptusowego – do mycia podłogi i spryskiwania miejsc, z których wychodzą,
- boraks z cukrem zmieszane w proporcjach 1:1 i z dodatkiem wody, tak żeby powstała gęsta pasta – rozłóż je w miejscach, w których przebywają prusaki; zakryj nią otwory i szczeliny – boraks zatruje spacerujące owady, a te, zanim zginą, przeniosą go do gniazda, trując pozostałe,
- płytkie naczynie z piwem – prusaki wejdą do niego, opiją się i nie wyjdą,
- pokruszony liść laurowy, kocimiętka i cynamon w szafkach lub miejscach, w których bytują prusaki.
Te metody mogą ograniczyć w pewnym stopniu wycieczki prusaków po Twoim domu, ale nie dają pewności, że za miesiąc – dwa nie zobaczysz kolejnego pokolenia, które właśnie opuściło kokony w ukrytym gnieździe.
Prusak – środki chemiczne
Szybko uodparniają się na środki chemiczne, dlatego zwalczanie trzeba podjąć z głową. Całkiem skuteczną (choć długotrwałą) walkę umożliwiają:
- pułapki lepowe na prusaki (prusakolep) – schwytane karaczany nie rozmnożą się już i ich populacja zacznie maleć. Używaj co najmniej kilku pułapek naraz, żeby zintensyfikować polowanie. Pamiętaj, że nie wszystkie prusaki biegają w tym samym czasie, a w ich gniazdach znajdują się kokony, z których za parę tygodni wylęgną się kolejne osobniki.
- pułapki żelowe z wysoką zawartością białka i feromonami – substancja wabi prusaki i je zatruwa. Zanim padną, przeniosą ją na odnóżach do gniazda, tym samym trując swoich współmieszkańców. Podobnie jak lepowa, pułapka ta działa tylko na te prusaki, które już się wylęgły. Żeby wybić całą populację, używaj jej przez dłuższy czas.
[product id="2633,3202,2748"]
Jeśli masz dość widoku karaczanów w swojej kuchni i boisz się już zaglądać do szafek, nie ma co czekać, tylko trzeba podjąć radykalne kroki. Problem z prusakami najszybciej rozwiążesz dzięki:
- firmom dezynsekcyjnym – wiedzą, gdzie dotrzeć, używają specjalistycznych, mocnych, wysoko trujących środków biobójczych o działaniu kontaktowym i żołądkowym,
- zamgławiaczowi ULV – wybija prusaki w najtrudniej dostępnych miejscach. Ceny urządzeń wahają się od kilkuset złotych do kilku tysięcy. Wytwarzają zimną mgłę, podnosząc wydajność środka biobójczego, a mikroskopijne cząsteczki docierają do najtrudniej dostępnych miejsc. To alternatywa dla skorzystania z usług specjalistycznych firm.
Po profesjonalnym zabiegu dezynsekcji prusaki żyją jeszcze od kilku godzin do kilku dni.
Prusak – zwalczanie biologiczne
Jedynym naturalnym sposobem wybicia prusaków jest niska temperatura – giną już przy -2°C. Zostawić zimą otwarte okna i wyprowadzić się na parę dni do rodziny? Jest to jakiś pomysł, ale raczej ciężki do zrealizowania. Słabą stroną prusaków jest również to, że potrafią przeżyć 40 dni bez jedzenia, ale potrzebują stałego dostępu do wody.
Naturalnymi wrogami karaczanów są jaszczurki (zwłaszcza te o nocnym trybie życia), jednak nie proponujemy Ci zakładania ich hodowli tylko po to, żebyś mógł pozbyć się intruzów.
Prusak – profilaktyka
Prusaki mają 320 mld lat i żyły już w karbonie. Przystosowują się do zmian środowiska, klimatu i przetrwały wędrówki kontynentów. Są w stanie przeżyć wybuch jądrowy i promieniowanie, które zabija człowieka.
Należą do twardych zawodników, przed którymi lepiej się zabezpieczać, niż na bieżąco je zwalczać:
- wietrz i wentyluj na bieżąco kuchnię i łazienkę,
- zlikwiduj szczeliny, którymi mogą się przemieszczać,
- sprzątaj kuchnię z resztek spożywczych,
- wycieraj blaty, kuchenkę, piekarnik i lodówkę,
- chowaj żywność do słoików i pudełek,
- usuwaj z łazienki pozostałości kosmetyków np. na zlewie, wannie i w brodziku,
- regularnie zamiataj, odkurzaj i myj podłogę,
- wynoś często śmieci, zwłaszcza latem,
- w pokojach sprawdzaj, czy nie zagnieździły się między ramą łóżka a materacem,
- posadź kocimiętkę lub drzewko laurowe w donicy i postaw w mieszkaniu.
Zintensyfikowane działania zapobiegawcze zminimalizują ryzyko pojawienia się karaczanów w Twoim domu.
Rozpoznaj chorobę lub szkodnika
