Pomidory

Pomidory należą do tej samej rodziny co ziemniaki, papryka i bakłażany. Jest to rodzina roślin psiankowatych. Wywodzą się z Ameryki Południowej. Stamtąd zostały przywiezione do Europy i początkowo były jedynie rośliną ozdobną.

Z czasem zaczęły być wykorzystywane w kuchni. W tej chwili są jednymi z najbardziej popularnych i najczęściej uprawianych warzyw. Pomidory może uprawiać każdy i wszędzie - w gruncie, w szklarni, a nawet w doniczce na balkonie.

Pomidory - ściąga

Pomidory - co to za roślina

Pomidory dorastają do wysokości nawet ponad 2 metrów. Wszystko zależy jednak od odmiany oraz miejsca uprawy. Pomidory w gruncie lub w doniczce zwykle będą niższe od tych w szklarni. Odmiany krzaczaste - koktajlowe najczęściej sięgają ok. 60-70 cm wysokości.

Rośliny wydają drobne żółte kwiaty, z których następnie powstają owoce. Owoce pomidorów mogą mieć rozmiar od 2 cm średnicy (koktajlowe) do nawet kilkunastu. W zależności od odmiany możemy spotkać owoce w kolorach czerwonym, żółtym, czarnym, fioletowym, zielonym…

Pomidory w diecie - zdrowotne właściwości

Pomidory nie mają zbyt dużej wartości odżywczej. 100 g tego owocu to zaledwie 20 kcal. Mają za to niepowtarzalny smak i zapach. A do tego mnóstwo witamin z grup A, B, C, E, K, H. Poza witaminami są też w nich inne minerały, takie jak: sód, potas, magnez, wapń, żelazo, miedź, cynk, mangan, molibden, jod, fosfor, fluor i chlor. Pomidory zawierają także kwas jabłkowy, szczawiowy i cytrynowy.

Spożywanie pomidorów zmniejsza ryzyko zachorowania na raka i inne nowotwory - zawierają bowiem przeciwutleniacze. Spowalnia też starzenie się - wspomaga serce i ujędrnia skórę. Do tego działa uspokajająco i reguluje proces trawienia. Wykorzystywany jest w dietach przy otyłości, chorobach nerek i serca oraz cukrzycy.

W kuchni można z niego wykonać na surowo: do kanapek, sałatek, poddać obróbce termicznej lub wykonać różnego rodzaju soki i przetwory. Między Hiszpanami i Włochami do dziś toczą się spory o to, która nacja jako pierwsza wykorzystała pomidory w swoich potrawach.

Pomidory - odmiany

Na świecie istnieje ponad 10 tysięcy przeróżnych odmian i gatunków pomidorów. Różnią się między innymi rozmiarem owoców, smakiem, kolorem, miąższem, czy też grubością skórki. Każda z odmian ma swoich zwolenników.

Pomidory koktajlowe i daktylowe

To najmniejsze i najmniej wymagające odmiany. Rosną wszędzie, a przez niektórych traktowane są jak chwasty. Często same rozsiewają się jesienią, aby na drugi rok znów wyrosnąć w tych samych miejscach. Bardzo dobrze nadają się do uprawy w doniczkach.

Owoce tych odmian pomidorów osiągają zazwyczaj 2-4 cm średnicy.

[product id="1101,810,608"]

Pomidory podłużne i paprykowe

Pomidory tych odmian zazwyczaj są dłuższe, czasami spiczaste - przypominają paprykę. Są średniej wielkości i często dość mięsiste. Zazwyczaj są bardzo czerwone i słodkie, ale można też spotkać odmiany w innych kolorach - np. żółte.

Do tych odmian zaliczamy też pomidory rzymskie i śliwkowe.

[product id="239,1108,605"]

Pomidory bawole serce i gargamele

To odmiany, które wydają największe owoce. Standardem jest tu waga na poziomie 0,5-0,7 kg. Często można też spotkać okazy, które osiągnęły ponad kilogram. Ze względu na rozmiar ich kształt jest dość nieregularny i przypomina serce lub sakiewkę. Dodatkowo są bardzo mięsiste.

[product id="1106,812,240"]

Pomidory do gotowania

Warto jeszcze przyjrzeć się odmianom pomidorów ze względu na ich zastosowanie w kuchni.

Do suszenia najlepiej nadają się odmiany podłużne.

Do sałatek najlepsze będą śliwkowe, koktajlowe, paprykowe, tygrysie (w paski) i te o innych kolorach (żółte, pomarańczowe, fioletowe, czarne itd.).

Na sosy, keczupy i przeciery idealnie nadają się pomidory bawole serca, gargamele, paprykowe, podłużne, daktylowe lub san marzano.

Na pelati (w całości) najlepsze będą odmiany san marzano i podłużne.

Pomidory - wymagania i warunki

Aby plony były udane, pomidor potrzebuje odpowiednich warunków. Ważne jest odpowiednie stanowisko, podlewanie i nawożenie.

Stanowisko dla pomidorów

Pomidory najlepiej czują się w słonecznych miejscach. Z racji na swoją wysokość warto je jednak osłonić. Osłona daje też lepszą ochronę przed chorobami. Trzeba też pamiętać, że pomidory nie są odporne na mróz - dlatego sadzimy je dopiero po przymrozkach, a w ich trakcie zapewniamy im ogrzewanie.

Jaka ziemia dla pomidorów

Podłoże dla pomidorów powinno być przepuszczalne i próchnicze oraz bogate w składniki pokarmowe. Ziemia powinna być także ciepła dlatego bardzo dobrze radzą sobie rośliny rosnące w doniczkach. Przed sadzeniem warto dodać do gleby obornik (o tym za chwilę w akapicie dotyczącym nawożenia).

Przy sadzeniu warto też zachować odpowiednie odległości między kolejnymi sadzonkami. Najlepiej stosować się w tym względzie do wytycznych, które znajdują się na opakowaniach z nasionami. Większych odległości (nawet 150 cm) będą potrzebowały odmiany krzaczaste - koktajlowe. Odmiany wysoko rosnące powinno się sadzić w rozstawie ok. 50x80 cm.

[product id="1609,2017,2008"]

Podlewanie pomidorów

Pomidory to głodomory. Uwielbiają wodę, a ich owoce w 95% składają się z wody. Ważne jest więc regularne podlewanie. Gleba powinna być wilgotna, ale nie mokra. Najczęściej podlewa się je co 2-4 dni. W czasie dużych upałów i suszy nawet 2 razy dziennie.

Podlewanie pomidorów najlepiej przeprowadzać wieczorem lub wcześnie rano. Na pewno trzeba unikać pełnego słońca, gdyż woda może poparzyć liście. I najważniejsza zasada: wodę lejemy pod krzak - do korzeni, a nie na łodygi czy też liście.

Pomidory - nawożenie

Pomidory wymagają regularnego nawożenia od samego początku. Siewki w doniczkach warto podlewać biohumusem do pomidorów.

Podczas przesadzania sadzonek w docelowe miejsce do dołka lub doniczki dodajemy obornik. Najlepiej sprawdza się obornik koński. Nie dodajemy go jednak tuż pod korzeniami, ale mieszamy z glebą. Wraz z rozwojem korzeni pomidor będzie go pobierał. Taki nawóz może wystarczyć nawet na cały sezon wegetacyjny.

Zwłaszcza w czasie owocowania dostarczenie odpowiedniej dawki składników pokarmowych jest niezwykle ważne. Poza nawozami mineralnymi szczególnie dobrze w tym względzie sprawdza się gnojówka z pokrzywy. Nawożenie powinno odbywać się zgodnie z ulotką. Zbyt duża dawka może popsuć smak owoców.

[product id="1037,1601,2004"]

Pomidory - rozmnażanie

Pomidory można rozmnażać przede wszystkim przez nasiona. W sklepach znajdziemy praktycznie każdą odmianę. Oczywiście można też zbierać nasiona ze swoich ulubionych nasion pomidorów. Trzeba jednak mieć na uwadze to, że nie wszystkie odmiany powtarzają w kolejnych pokoleniach cechy swoich rodziców.

Pomidory wysiewamy w lutym. Najlepiej użyć do tego drobnej (przesianej) ziemi lub specjalnej ziemi do siewu i pikowania. W marcu / kwietniu pomidory pikujemy do pojedynczych doniczek. Od początku maja wystawiamy na zewnątrz, by je zahartować, a na docelowe stanowisko najlepiej wysadzać je w połowie maja.

Drugi sposób rozmnażania pomidorów polega tworzeniu sadzonek z odrostów korzeniowych lub wilków. Takie sadzonki powtarzają cechy poprzedniego pokolenia. Wilki i tak obrywamy z krzewów, a mogą z nich powstać pełnowartościowe sadzonki.

Wilk do utworzenia sadzonki powinien mieć już 2-3 liście. Pobrane sadzonki należy umieścić w wodzie lub wilgotnej ziemi (w doniczce) i przechowujemy w zacienionym miejscu. Zwykle po 2 tygodniach sadzonka ma już korzenie i można ją posadzić.

Pomidory - szkodniki i choroby

Pomidory mają też swoich wrogów. Poniżej znajdziesz opisy najczęściej atakujących je szkodników i chorób.

Stonka ziemniaczana

Stonki chyba nikomu przedstawiać nie trzeba. To mały owad o długości ok. 1 cm w żółto-czarne paski. Najczęściej atakuje w maju i pozostawia po sobie ogołocone łodygi. Stonkę można zbierać lub potraktować ją Karate Zeon albo Mospilanem.

Mączlik szklarniowy

Niewielki latający owad o białych skrzydłach. Mogą atakować również jego larwy - najczęściej na dolnej stronie liścia, gdzie oznaką są żółte plamy. Na mączlika zadziała Emulpar lub wspomniane wcześniej Karate Zeon i Mospilan.

Wciornastki

Efektem ich działania są nieregularne plamy na liściach. Z biegiem czasu plamy te łączą się i pokrywają cały liść. Na wciornastki możesz zastosować Emulpar, Karate Zeon oraz Mospilan.

Przędziorki

Efektem ich działania są drobne pajęczynki, które pojawiają się na liściach. Z czasem liście stają się biało-kremowe. Na przędziorki zadziała Wspomniany wcześniej Emulpar lub Karate Zeon.

Mszyce

Mszyce atakują chmarami, więc łatwo je zauważyć. Wysysają soki z liści i łodyg. W efekcie na roślinach pojawia się klejąca spadź, a liście żółkną i deformują się. Mszyce przenoszą też choroby grzybowe. Mszyce warto opryskać Emulparem, Karate Zeon lub gnojówką z pokrzywy.

[product id="1691,1696,2005"]

Zaraza ziemniaka

Jest to bardzo popularna choroba pomidorów. Na liściach (na brzegach) pojawiają się wodniste plamy. Następnie plamy powiększają się, a liście usychają i opadają. Duże twarde i ciemne plamy mogą pojawić się też na owocach. Do oprysku w tym przypadku najlepiej wykorzystać Miedzian 50 WP, Miedzian Extra 350 SC, Signum 33 WG lub Revus 250 SC.

Sucha zgnilizna

Ciemne, nieregularne plamy o rozmiarze ok. 1,5 cm pojawiają się na liściach. Z czasem plamy zasychają i wykruszają się. Ale porażone liście wkrótce także usychają i opadają. Ciemne plamy można też zauważyć na wierzchołkach pomidorów. W przypadku suchej zgnilizny zadziałają te same preparaty, co w przypadku zarazy ziemniaka.

Szara pleśń

Na liściach zobaczysz szaro-zielone lub żółte plamy. Plamy stopniowo powiększają się, a liście zamierają. Na owocach znajdziesz też wodniste, miękkie plamy z szarym nalotem. Na szarą pleśń zastosuj Signum 33 WG, Polyversum WP lub Switch 62,5 WG.

[product id="1386,1388,2407,1667,1999,90"]

Pomidory - ciekawostki

Więcej porad w e - booku