Pomidory – uprawa, nawożenie i ochrona przed chorobami

Pomidory należą do tej samej rodziny co ziemniaki, papryka i bakłażany. Jest to rodzina roślin psiankowatych. Wywodzą się z Ameryki Południowej. Stamtąd zostały przywiezione do Europy i początkowo były jedynie rośliną ozdobną.

Z czasem zaczęły być wykorzystywane w kuchni. W tej chwili są jednymi z najbardziej popularnych i najczęściej uprawianych warzyw. Pomidory może uprawiać każdy i wszędzie - w gruncie, w szklarni, a nawet w doniczce na balkonie.

Chcesz szybko dobrać produkty do uprawy pomidorów? Najważniejsze są: dobre podłoże, regularne nawożenie oraz profilaktyka chorób grzybowych.

Zobacz też: poradnik pomidorowy, warzywnik – poradnik oraz nawozy do pomidorów.

Pomidory - ściąga

Kiedy sadzić pomidory w gruncie, szklarni i doniczce?

Pomidory wysadza się na miejsce stałe dopiero wtedy, gdy minie ryzyko przymrozków. W praktyce najbezpieczniejszy termin dla uprawy w gruncie to druga połowa maja. Do szklarni lub tunelu sadzonki można przenieść wcześniej, jeśli temperatura nocą nie spada zbyt mocno.

Przed sadzeniem przygotuj żyzne, przepuszczalne podłoże i wymieszaj je z nawozem organicznym. Pomidory szybko budują masę liści, kwitną i zawiązują owoce, dlatego od początku potrzebują stałego dostępu do składników pokarmowych.

Sprawdź: nawozy do pomidorów.

[product id="1037,1601,2004"]

Pomidory - co to za roślina

Pomidory dorastają do wysokości nawet ponad 2 metrów. Wszystko zależy jednak od odmiany oraz miejsca uprawy. Pomidory w gruncie lub w doniczce zwykle będą niższe od tych w szklarni. Odmiany krzaczaste - koktajlowe najczęściej sięgają ok. 60-70 cm wysokości.

Rośliny wydają drobne żółte kwiaty, z których następnie powstają owoce. Owoce pomidorów mogą mieć rozmiar od 2 cm średnicy (koktajlowe) do nawet kilkunastu. W zależności od odmiany możemy spotkać owoce w kolorach czerwonym, żółtym, czarnym, fioletowym, zielonym…

Pomidory - odmiany

Na świecie istnieje ponad 10 tysięcy przeróżnych odmian i gatunków pomidorów. Różnią się między innymi rozmiarem owoców, smakiem, kolorem, miąższem, czy też grubością skórki. Każda z odmian ma swoich zwolenników.

Pomidory koktajlowe i daktylowe

To najmniejsze i najmniej wymagające odmiany. Rosną wszędzie, a przez niektórych traktowane są jak chwasty. Często same rozsiewają się jesienią, aby na drugi rok znów wyrosnąć w tych samych miejscach. Bardzo dobrze nadają się do uprawy w doniczkach.

Owoce tych odmian pomidorów osiągają zazwyczaj 2-4 cm średnicy.

[product id="1101,810,608"]

Pomidory podłużne i paprykowe

Pomidory tych odmian zazwyczaj są dłuższe, czasami spiczaste - przypominają paprykę. Są średniej wielkości i często dość mięsiste. Zazwyczaj są bardzo czerwone i słodkie, ale można też spotkać odmiany w innych kolorach - np. żółte.

Do tych odmian zaliczamy też pomidory rzymskie i śliwkowe.

[product id="239,1108,605"]

Pomidory bawole serce i gargamele

To odmiany, które wydają największe owoce. Standardem jest tu waga na poziomie 0,5-0,7 kg. Często można też spotkać okazy, które osiągnęły ponad kilogram. Ze względu na rozmiar ich kształt jest dość nieregularny i przypomina serce lub sakiewkę. Dodatkowo są bardzo mięsiste.

[product id="1106,812,240"]

Pomidory do gotowania

Warto jeszcze przyjrzeć się odmianom pomidorów ze względu na ich zastosowanie w kuchni.

Do suszenia najlepiej nadają się odmiany podłużne.

Do sałatek najlepsze będą śliwkowe, koktajlowe, paprykowe, tygrysie (w paski) i te o innych kolorach (żółte, pomarańczowe, fioletowe, czarne itd.).

Na sosy, keczupy i przeciery idealnie nadają się pomidory bawole serca, gargamele, paprykowe, podłużne, daktylowe lub san marzano.

Na pelati (w całości) najlepsze będą odmiany san marzano i podłużne.

Pomidory - wymagania i warunki

Aby plony były udane, pomidor potrzebuje odpowiednich warunków. Ważne jest odpowiednie stanowisko, podlewanie i nawożenie.

Stanowisko dla pomidorów

Pomidory najlepiej czują się w słonecznych miejscach. Z racji na swoją wysokość warto je jednak osłonić. Osłona daje też lepszą ochronę przed chorobami. Trzeba też pamiętać, że pomidory nie są odporne na mróz - dlatego sadzimy je dopiero po przymrozkach, a w ich trakcie zapewniamy im ogrzewanie.

Jaka ziemia dla pomidorów

Podłoże dla pomidorów powinno być przepuszczalne i próchnicze oraz bogate w składniki pokarmowe. Ziemia powinna być także ciepła dlatego bardzo dobrze radzą sobie rośliny rosnące w doniczkach. Przed sadzeniem warto dodać do gleby obornik.

Zestaw startowy do sadzenia pomidorów:

• żyzne podłoże do warzyw lub wysiewu,
• obornik albo nawóz organiczny,
• biohumus lub nawóz do pomidorów na start,
• preparat wzmacniający odporność roślin.

Zobacz kategorię: nawozy do pomidorów.

Przy sadzeniu warto też zachować odpowiednie odległości między kolejnymi sadzonkami. Najlepiej stosować się w tym względzie do wytycznych, które znajdują się na opakowaniach z nasionami. Większych odległości (nawet 150 cm) będą potrzebowały odmiany krzaczaste - koktajlowe. Odmiany wysoko rosnące powinno się sadzić w rozstawie ok. 50x80 cm.

[product id="1609,2017,2008"]

Podlewanie pomidorów

Pomidory to głodomory. Uwielbiają wodę, a ich owoce w 95% składają się z wody. Ważne jest więc regularne podlewanie. Gleba powinna być wilgotna, ale nie mokra. Najczęściej podlewa się je co 2-4 dni. W czasie dużych upałów i suszy nawet 2 razy dziennie.

Podlewanie pomidorów najlepiej przeprowadzać wieczorem lub wcześnie rano. Na pewno trzeba unikać pełnego słońca, gdyż woda może poparzyć liście. I najważniejsza zasada: wodę lejemy pod krzak - do korzeni, a nie na łodygi czy też liście.

Żółknięcie liści pomidorów – najczęstsze przyczyny

Żółte liście pomidorów mogą oznaczać niedobór składników pokarmowych, zbyt mokre podłoże, przesuszenie, chorobę grzybową albo żerowanie szkodników. Najpierw sprawdź, czy problem dotyczy dolnych liści, całej rośliny czy tylko młodych przyrostów.

Żółkną dolne liście pomidorów

Najczęściej oznacza to stres po przesadzeniu, niedobór azotu albo naturalne starzenie się najniższych liści. Warto wtedy poprawić regularność podlewania i zastosować nawóz do pomidorów.

Liście żółkną i pojawiają się plamy

Jeśli oprócz żółknięcia widzisz brunatne, wodniste albo zasychające plamy, problem może być chorobowy. Wtedy przejdź do sekcji o chorobach pomidorów i dobierz odpowiedni oprysk.

Liście żółkną, ale nerwy zostają zielone

To może wskazywać na niedobory składników, zwłaszcza magnezu lub żelaza. Przy uprawie w donicach problem często wynika z szybkiego wypłukiwania składników z podłoża.

Przy niedoborach sprawdź: nawozy do pomidorów.

Pomidory - nawożenie

Pomidory wymagają regularnego nawożenia od samego początku. Siewki w doniczkach warto podlewać biohumusem do pomidorów.

Podczas przesadzania sadzonek w docelowe miejsce do dołka lub doniczki dodajemy obornik. Najlepiej sprawdza się obornik koński. Nie dodajemy go jednak tuż pod korzeniami, ale mieszamy z glebą. Wraz z rozwojem korzeni pomidor będzie go pobierał. Taki nawóz może wystarczyć nawet na cały sezon wegetacyjny.

Zwłaszcza w czasie owocowania dostarczenie odpowiedniej dawki składników pokarmowych jest niezwykle ważne. Poza nawozami mineralnymi szczególnie dobrze w tym względzie sprawdza się gnojówka z pokrzywy. Nawożenie powinno odbywać się zgodnie z ulotką. Zbyt duża dawka może popsuć smak owoców.

[product id="1037,1601,2004"]

Plan nawożenia pomidorów – od sadzenia do owocowania

• Przy sadzeniu: dodaj obornik, kompost lub nawóz organiczny wymieszany z ziemią.
• Po przyjęciu sadzonek: podlewaj biohumusem albo nawozem do pomidorów, aby pobudzić wzrost korzeni i liści.
• Przed kwitnieniem: stosuj nawóz bogaty w potas i fosfor, które wspierają kwitnienie oraz zawiązywanie owoców.
• Podczas owocowania: nawoź regularnie, ale nie przesadzaj z azotem, bo roślina będzie budować liście kosztem owoców.

Pełny wybór produktów znajdziesz tutaj: nawozy do pomidorów.

Pomidory - rozmnażanie

Pomidory można rozmnażać przede wszystkim przez nasiona. W sklepach znajdziemy praktycznie każdą odmianę. Oczywiście można też zbierać nasiona ze swoich ulubionych nasion pomidorów. Trzeba jednak mieć na uwadze to, że nie wszystkie odmiany powtarzają w kolejnych pokoleniach cechy swoich rodziców.

Pomidory wysiewamy w lutym. Najlepiej użyć do tego drobnej (przesianej) ziemi lub specjalnej ziemi do siewu i pikowania. W marcu / kwietniu pomidory pikujemy do pojedynczych doniczek. Od początku maja wystawiamy na zewnątrz, by je zahartować, a na docelowe stanowisko najlepiej wysadzać je w połowie maja.

Drugi sposób rozmnażania pomidorów polega tworzeniu sadzonek z odrostów korzeniowych lub wilków. Takie sadzonki powtarzają cechy poprzedniego pokolenia. Wilki i tak obrywamy z krzewów, a mogą z nich powstać pełnowartościowe sadzonki.

Wilk do utworzenia sadzonki powinien mieć już 2-3 liście. Pobrane sadzonki należy umieścić w wodzie lub wilgotnej ziemi (w doniczce) i przechowujemy w zacienionym miejscu. Zwykle po 2 tygodniach sadzonka ma już korzenie i można ją posadzić.

Pomidory - szkodniki i choroby

Pomidory mają też swoich wrogów. Poniżej znajdziesz opisy najczęściej atakujących je szkodników i chorób.

Nie czekaj, aż choroba opanuje całą roślinę. Przy pomidorach liczy się szybka reakcja: usuwanie porażonych liści, podlewanie pod korzeń i oprysk dopasowany do objawów.

Najczęstsze problemy to zaraza ziemniaka, szara pleśń, sucha zgnilizna, mszyce, wciornastki i przędziorki.

Stonka ziemniaczana

Stonki chyba nikomu przedstawiać nie trzeba. To mały owad o długości ok. 1 cm w żółto-czarne paski. Najczęściej atakuje w maju i pozostawia po sobie ogołocone łodygi. Stonkę można zbierać lub potraktować ją Karate Zeon albo Mospilanem.

Mączlik szklarniowy

Niewielki latający owad o białych skrzydłach. Mogą atakować również jego larwy - najczęściej na dolnej stronie liścia, gdzie oznaką są żółte plamy. Na mączlika zadziała Emulpar lub wspomniane wcześniej Karate Zeon i Mospilan.

Wciornastki

Efektem ich działania są nieregularne plamy na liściach. Z biegiem czasu plamy te łączą się i pokrywają cały liść. Na wciornastki możesz zastosować Emulpar, Karate Zeon oraz Mospilan.

Przędziorki

Efektem ich działania są drobne pajęczynki, które pojawiają się na liściach. Z czasem liście stają się biało-kremowe. Na przędziorki zadziała Wspomniany wcześniej Emulpar lub Karate Zeon.

Mszyce

Mszyce atakują chmarami, więc łatwo je zauważyć. Wysysają soki z liści i łodyg. W efekcie na roślinach pojawia się klejąca spadź, a liście żółkną i deformują się. Mszyce przenoszą też choroby grzybowe. Mszyce warto opryskać Emulparem, Karate Zeon lub gnojówką z pokrzywy.

[product id="1691,1696,2005"]

Opryski na choroby pomidorów – kiedy i czym pryskać?

Oprysk wykonaj od razu, gdy zauważysz pierwsze podejrzane plamy na liściach lub owocach. Nie podlewaj pomidorów po liściach, usuwaj porażone części roślin i zapewnij przewiew, szczególnie w tunelu oraz szklarni.

Na choroby grzybowe pomidorów stosuje się m.in. preparaty miedziowe, środki biologiczne oraz fungicydy przeznaczone do warzyw. Dobór środka zależy od objawów i etapu rozwoju rośliny.

[product id="1386,1388,2407,1667,1999,90"]

Zaraza ziemniaka

Jest to bardzo popularna choroba pomidorów. Na liściach (na brzegach) pojawiają się wodniste plamy. Następnie plamy powiększają się, a liście usychają i opadają. Duże twarde i ciemne plamy mogą pojawić się też na owocach. Do oprysku w tym przypadku najlepiej wykorzystać Miedzian 50 WP, Miedzian Extra 350 SC, Signum 33 WG lub Revus 250 SC.

Sucha zgnilizna

Ciemne, nieregularne plamy o rozmiarze ok. 1,5 cm pojawiają się na liściach. Z czasem plamy zasychają i wykruszają się. Ale porażone liście wkrótce także usychają i opadają. Ciemne plamy można też zauważyć na wierzchołkach pomidorów. W przypadku suchej zgnilizny zadziałają te same preparaty, co w przypadku zarazy ziemniaka.

Szara pleśń

Na liściach zobaczysz szaro-zielone lub żółte plamy. Plamy stopniowo powiększają się, a liście zamierają. Na owocach znajdziesz też wodniste, miękkie plamy z szarym nalotem. Na szarą pleśń zastosuj Signum 33 WG, Polyversum WP lub Switch 62,5 WG.

[product id="1386,1388,2407,1667,1999,90"]

Pomidory w diecie - zdrowotne właściwości

Pomidory nie mają zbyt dużej wartości odżywczej. 100 g tego owocu to zaledwie 20 kcal. Mają za to niepowtarzalny smak i zapach. A do tego mnóstwo witamin z grup A, B, C, E, K, H. Poza witaminami są też w nich inne minerały, takie jak: sód, potas, magnez, wapń, żelazo, miedź, cynk, mangan, molibden, jod, fosfor, fluor i chlor. Pomidory zawierają także kwas jabłkowy, szczawiowy i cytrynowy.

Spożywanie pomidorów zmniejsza ryzyko zachorowania na raka i inne nowotwory - zawierają bowiem przeciwutleniacze. Spowalnia też starzenie się - wspomaga serce i ujędrnia skórę. Do tego działa uspokajająco i reguluje proces trawienia. Wykorzystywany jest w dietach przy otyłości, chorobach nerek i serca oraz cukrzycy.

W kuchni można z niego wykonać na surowo: do kanapek, sałatek, poddać obróbce termicznej lub wykonać różnego rodzaju soki i przetwory. Między Hiszpanami i Włochami do dziś toczą się spory o to, która nacja jako pierwsza wykorzystała pomidory w swoich potrawach.

Pomidory - ciekawostki

FAQ – najczęstsze pytania o uprawę pomidorów

Kiedy sadzić pomidory do gruntu?

Pomidory najlepiej sadzić do gruntu w drugiej połowie maja, gdy minie ryzyko przymrozków. W chłodniejszych regionach warto poczekać kilka dni dłużej albo zabezpieczyć sadzonki agrowłókniną.

Czym nawozić pomidory po posadzeniu?

Po posadzeniu dobrze sprawdza się biohumus, obornik, kompost oraz nawozy przeznaczone specjalnie do pomidorów. Ważne, aby nawozić regularnie, ale nie przesadzać z azotem.

Dlaczego liście pomidorów żółkną?

Żółknięcie liści może wynikać z niedoborów, stresu po przesadzeniu, złego podlewania, chorób grzybowych albo szkodników. Jeśli pojawiają się też plamy, trzeba sprawdzić roślinę pod kątem chorób.

Czym pryskać pomidory na choroby?

Na choroby pomidorów stosuje się preparaty miedziowe, biologiczne oraz fungicydy przeznaczone do warzyw. Środek trzeba dobrać do objawów, np. zarazy ziemniaka, szarej pleśni albo plamistości.

Jak często podlewać pomidory?

Pomidory podlewa się regularnie, najlepiej rano lub wieczorem, kierując wodę pod korzeń. Gleba powinna być lekko wilgotna, ale nie stale mokra.

Czy pomidory można uprawiać w doniczce?

Tak, pomidory można uprawiać w doniczce, szczególnie odmiany koktajlowe i karłowe. Doniczka powinna być duża, z odpływem i żyznym podłożem.

Więcej porad w e - booku