Prosty sposób na zdrową glebę i wysokie plony. Być może nieco zapomniany w dobie chemicznego wspomagania upraw, jednak tym bardziej warto przypomnieć o jego istnieniu. Zobacz, na czym polega płodozmian, jak rozplanować warzywnik i jakie korzyści osiągniesz, wprowadzając ten model uprawy.
Płodozmian - co to znaczy?
Płodozmian to inaczej metoda uprawy roślin, według której gatunków z tej samej rodziny botanicznej nie sadzi się co sezon w tym samym miejscu. Przerwa między nimi powinna wynosić minimum 3-4 lata i właśnie na taki okres poleca się zrobić plan sadzenia warzyw.
Po uprawie danej rośliny w glebie utrzymują się typowe dla niej choroby i szkodniki (w tym ich formy przetrwalnikowe). Niektóre z nich pozostają w tym samym miejscu nawet przez kilka lat. Jeśli posadzisz rośliny z tej samej rodziny, intruzi od razu je zaatakują. Jeśli natomiast zdecydujesz się na inną rodzinę, samoistnie wyginą, bo nie będą mieć pożywki.
To jednak nie wszystkie korzyści płodozmianu - jest ich znacznie więcej.
Płodozmian - zalety rotacji roślin w warzywniku
Dłuższa uprawa monokulturowa w tym samym miejscu wyczerpuje glebę ze składników pokarmowych. Rośliny pobierają substancje odżywcze bez końca. Kiedy zaczyna ich brakować, podłoże staje się jałowe - zbiory stają się mniejsze, słabsze, a rośliny podatne na choroby.
To zmusza Cię do stosowania coraz większej ilości środków chemicznych do zwalczania szkodników i poprawy płodności ziemi.
Płodozmian - żyzna gleba bez wysiłku i chemii
Płodozmian działa inaczej - pomaga zatrzymać składniki odżywcze w glebie bez użycia syntetycznych wspomagaczy. Dywersyfikacja upraw wpływa pozytywnie na jakość fauny i flory w podłożu oraz jednocześnie hamuje rozwój chwastów.
Podstawą płodności gleby jest jej aktywność biologiczna. Ta z kolei wynika z aktywności mikroorganizmów i zawartości materii organicznej, w tym humusu. Każdy gatunek aktywuje inny rodzaj mikrobów, które wzbogacają życie biologiczne w ziemi.
Różne systemy korzeniowe roślin wpływają na strukturę gleby, rozluźniając ją i sprawiając, że składniki pokarmowe lepiej przenikają do głębszych warstw. Poszczególne warzywa wpływają na zawartość azotu w glebie i hamują rozwój chwastów.
[product id="1037,1048,1063"]
Płodozmian zapobiega chorobom roślin
Płodozmian ogranicza występowanie szkodników i chorób. To ważne w przypadku szczególnie uciążliwych przypadłości, takich jak mątwiki korzeniowe, biała zgnilizna cebuli, kiła kapusty, zaraza ziemniaczana i zgorzel podstawy łodygi warzyw strączkowych.
Układanie płodozmianu - najważniejsze zasady
Podstawowa kolejność roślin sadzonych na tej samej grządce opiera się na ich potrzebach pokarmowych i możliwościach fizycznych. O tym trzeba pamiętać, podczas planowania płodozmianu:
- rośliny, które potrzebują najwięcej składników pokarmowych (dynia, kapusta, ogórek i seler), sadzi się przed roślinami o niższych potrzebach pokarmowych (rośliny strączkowe, psiankowate, warzywa korzeniowe, cebulowe i liściowe), czyli w pierwszym roku po oborniku lub kompoście,
- warzywa o głębokim systemie korzeniowym i mniejszych wymaganiach pokarmowych sadzi się w drugim lub trzecim roku po oborniku (a obornik rozrzuca się co 2-3 lata),
- rośliny z głębokim systemem korzeniowym (marchew, strączki) sadzi się po roślinach o płytkim systemie korzeniowym (np. burakach, selerze). Pobiorą składniki odżywcze z głębszych warstw podłoża, tam gdzie nie dotarły korzenie ich poprzedników,
- po warzywach, które zwiększają ilość patogenów, sadzi się te, które ją zmniejszają - np. warzywa korzeniowe, które przyczyniają się do wzrostu populacji nicieni, sadzi się przed warzywami krzyżowymi, które ją redukują,
- dla roślin o płytkim systemie korzeniowym dobrym sąsiedztwem są rośliny o głębokich korzeniach - np. marchew obok papryki i rzodkiewka obok pietruszki,
- przed uprawą warzyw długo wegetujących sadzi się te o krótkim okresie wegetacji, jak sałata i rzodkiewka (jako przedplon).
Najlepszym rozwiązaniem jest podział ogrodu na kwatery - np. 3 lub 4. Dzięki temu kontrolujesz, gdzie rosną poszczególne warzywa i na której grządce pora już zastosować obornik.
Jak widzisz, podpowiedzi jest sporo. Zanim jednak chwycisz za kartkę i rozplanujesz układ warzywnika na kolejne lata, poznaj jeszcze właściwości poszczególnych rodzin botanicznych.
[product id="531,542,245,808,246,328"]
Prawidłowy płodozmian warzyw - właściwości roślin
Każda rodzina roślin ma odmienne szkodniki, choroby i właściwości fizyczne. Niektóre zatrzymują azot i wzbogacają nim glebę, a inne rozluźniają strukturę podłoża. Jeszcze inne docierają do najgłębszych warstw, by stamtąd czerpać składniki pokarmowe.
Rośliny strączkowe
Rośliny strączkowe (motylkowe), jak fasola, bób czy groch, mają długie korzenie, które docierają do głębokich warstw gleby i pobierają stamtąd substancje odżywcze. Ponadto wyłapują i magazynują azot z powietrza.
Na koniec zbiorów najlepiej przyciąć je nad ziemią i zostawić korzenie w głębi, tak żeby same się rozłożyły. Strączki sadzi się po roślinach korzeniowych, bo potrafią same o siebie zadbać, nawet jeśli w podłożu brakuje składników odżywczych.
Warzywa kapustne
Warzywa kapustne lubią azot, dlatego rosną w miejscach po strączkach: kapusty (głowiasta, pekińska, włoska), kalafiory, brokuły, brukselka, jarmuż, rzepa, kalarepa, brukiew, rzodkiewka, rukola i rzeżucha.
Jarmuż i brukselka mogą zimować w ziemi, a część roślin uprawia się jako poplon (rukola, rzodkiewka), bo szybko dojrzewają. Warto pamiętać, że brukselka i brokuły potrzebują długiego sezonu wzrostu.
Warzywa korzeniowe
Po kapustach sadzi się warzywa korzeniowe (buraki, marchew, pietruszkę) i ziemniaki, bo mają dłuższy system korzeniowy i potrzebują materii organicznej pozostałej po warzywach kapustnych.
Rośliny psiankowate
Można je sadzić w pierwszym roku po nawiezieniu obornikiem lub drugim (mają średnie wymagania pokarmowe). Następnie warto posadzić warzywa korzeniowe. Po roślinach psiankowatych nie sadzi się jednak ziemniaków - zaraza ziemniaczana jest równie groźna dla pomidorów.
[product id="2903,2976,2036,2031,2964,828"]
Rośliny dyniowate
Dynie, cukinie i ogórki niekiedy poleca się uprawiać osobno, bo się rozrastają i mogą zagłuszyć inne rośliny. Z drugiej strony, jeśli dobrze dobierzesz rozmiar uprawy do wielkości grządki, Twoje uprawy na tym zyskają. Rośliny dyniowate płożą się i tym samym zacieniają glebę i możesz być pewny, że nie zagnieżdżą się w niej chwasty. Dzięki temu po dyniach czy cukinii posadzisz warzywa korzeniowe, które są wrażliwe na zachwaszczenie.
Przykładowy schemat płodozmianu na 4 lata przy 3 grządkach
Grządka 1:
- Rok 1: Dynia
- Rok 2: Brokuł
- Rok 3: Marchew
- Rok 4: Groch
- Rok 5: Dynia...
Grządka 2:
- Rok 1: Ogórek
- Rok 2: Pietruszka
- Rok 3: Fasola
- Rok 4: Jarmuż
- Rok 5: Ogórek...
Grządka 3:
- Rok 1: Kalafior
- Rok 2: Buraki
- Rok 3: Bób
- Rok 4: Brukselka
- Rok 5: Kalafior...
Jak zaplanować płodozmian - nawozy zielone
Przynajmniej co kilka sezonów warto posadzić na jednej z kwater nawozy zielone, takie jak wyka czy lucerna, które przygotują miejsce pod uprawę warzyw o wysokich wymaganiach w kolejnym roku.
[product id="190,2602,2596"]
Płodozmian - zdrowy warzywnik bez wysiłku
Choć rozplanowanie płodozmianu może wydawać się pracochłonne, to efekty szybko wynagradzają czas spędzony na zastanawianiu się, co, gdzie i kiedy posadzić. Oszczędzasz pieniądze, bo nie potrzebujesz sztucznych środków, by wesprzeć swoje uprawy. Twój ogród żyje, rośliny wzajemnie uzupełniają swoje potrzeby, a gleba jest zdrowa i żyzna jak nigdy.
Więcej porad w e - booku
