Na świecie istnieje do ok. 11 tysięcy gatunków paproci. Wśród nich wiele odmian nadających się do uprawy w domu i ogrodzie. Zobacz, jak pielęgnować paprocie i rozmnażać, które stanowisko będzie dla nich najlepsze i dlaczego warto postawić je w sypialni.
Paproć - ściąga
- Wysokość: 10 do 120 cm
- Stanowisko: cieniste i półcieniste
- Pochodzenie: południowa część Ameryki Północnej i północna część Ameryki Południowej, lasy tropikalne i deszczowe
- Podłoże: próchnicze, przepuszczalne, lekko kwaśne lub lekko wapienne (niektóre odmiany)
- Nawożenie: co 2-3 tygodnie lub rzadziej w zależności od odmiany
- Podlewanie: obfite latem, oszczędne zimą
- Rozmnażanie: przez zarodniki, podział karp, sadzonki liściowe, rozłogi korzeniowe
- Szkodniki i choroby: antraknoza, plamistość liści paproci, roztocza, nicienie
Paproć - co to za roślina
Paprocie zalicza się do rodziny Filicineae, jednak systematyka botaniczna przypisuje prawie każdy gatunek do innej rodziny, której nazwa pochodzi od konkretnego gatunku.
Zasięgiem obejmują cały świat, ale większość z nich rośnie na stanowiskach cienistych i wilgotnych. Lubią sąsiedztwo bagien i zbiorników wodnych. Gęsto porastają równikowe lasy tropikalne, a niektóre gatunki rosną na terenach suchych - wysoko w górach lub w szczelinach skał.
Paprocie rosną nie tylko na ziemi, ale i pniach oraz konarach drzew. Część gatunków przyjęła nawet formę drzewiastą.
Paproć - odmiany do domu i ogrodu
Paproć Flebodium złociste to odmiana łatwa w pielęgnacji. Wyróżnia ją obecny na liściach wosk, które dzięki temu zyskują niebieskawe zabarwienie. Flebodium rozrasta się szybko na stanowiskach jasnych i w stale wilgotnym podłożu.
Paproć Nefrolepsis wyniosły ma długie, łukowate liście zbudowane z drobnych listków, osadzonych na sztywnym i cienkim pędzie. Kłącze wypuszcza odrosty, a kiedy te zetkną się z podłożem, tworzą nowe rośliny. Istnieje wiele odmian, np. Roosevelti o karbowanych liściach, Norwoodi o fryzowanych, podwójnie pierzastych liściach i Pulmosa o błyszczących, ciemnych liściach.
Paprotnik sierpowaty cechuje się pierzastymi, ciemnozielonymi liśćmi. Nie potrzebuje wysokiej temperatury i rośnie nawet w normalnej wilgotności powietrza. Ważne, żeby znajdował się na zacienionym stanowisku.
Paproć Adiantum wyróżnia się niewielkimi pierzastymi liśćmi w kolorze jasnozielonym, które składają się z drobnych listków o podwiniętych brzegach. Potrzebuje wilgotnego środowiska i cienistego - najlepszy będzie parapet północny. Do najpopularniejszych odmian należy adiantum klinowe, które szybko rośnie, osiągając 40 cm wysokości i 60 cm szerokości. Odmiana ta ma niską odporność na suche powietrze, dlatego należy ją regularnie podlewać i zraszać.
Paproć Zanokcica potrzebuje regularnego podlewania i zraszania oraz jasnego stanowiska. Powszechną odmianą jest zanokcica gniazdowa, a jej znak rozpoznawczy stanowią duże liście (1 m długości i 20 cm szerokości) ułożone w rozetę.
Paproć Dawalia to jedna z paproci łatwiejszych w pielęgnacji. Wystarczy jej wilgotne podłoże i jasne miejsce. Z uwagi na jej wygląd - odsłonięte kłącza z liśćmi, wykorzystuje się ją w ogrodach w szkle.
Paproć - wymagania i warunki
Najlepsza temperatura dla paproci doniczkowych to 18-21°C. W okresie spoczynku wystarczy im 15-18°C. Jesienią i zimą paprocie wymagają szczególnej uwagi. Zbyt mała ilość światła i suche powietrze negatywnie wpływają na ich kondycję i rośliny stają się podatne na choroby i ataki szkodników.
Stanowisko dla paproci
Większość odmian potrzebuje stanowiska cienistego lub półcienistego. Część jednak, zwłaszcza w uprawie domowej, radzi sobie świetnie również w miejscach nasłonecznionych.
W ogrodzie najlepiej sadzić je pod drzewami i krzewami - liście i igliwie to dla paproci najlepsze źródło próchnicy.
W domu dobre są miejsca położone daleko od przeciagów, grzejników i innych źródeł ciepła. Niektóre paprocie, jak nefrolepsis, nie tolerują również dymu papierosowego i wyziewów z kuchenek gazowych.
Podłoże dla paproci
Rosną na dowolnym rodzaju gleby, ale najlepiej uprawia się je na podłożu próchniczym, wilgotnym i przepuszczalnym. Ziemia musi mieć kwaśny (lub lekko kwaśny) odczyn, jednak np. w przypadku zanokcicy czy cienistki Roberta wskazana jest gleba wapienna.
Jeśli ziemia za bardzo paruje, należy zastosować ściółkę korą z drzew iglastych lub igliwia. W ten sposób woda na dłużej zostanie w glebie.
[product id="58,2452,2486"]
Podlewanie paproci
Paprocie najlepiej podlewać miękką, odwapnioną wodą. Latem potrzebują obfitego nawadniania, zimą wystarczy oszczędne podlewanie.
Paprocie - nawożenie
Część gatunków paproci nie wymaga nawożenia, jeśli uprawia się je na próchniczym podłożu. Jeśli chcesz poprawić ich wzrost na wiosnę, podlej paprocie nawozem wieloskładnikowym lub zasil nawozem bez zawartości wapnia.
W przypadku niektórych gatunków, np. paprotnika sierpowatego, warto od marca do października zastosować nawóz płynny do paproci co 2-3 tygodnie albo nawet raz w tygodniu. Od listopada do lutego wystarczy raz w miesiącu.
Dla paproci najlepsze nawozy to te, które mają wysoką zawartość azotu i magnezu. Najbezpieczniej stosować środki przeznaczone typowo dla paproci.
[product id="1597,1427,1997"]
Paprocie - przesadzanie
Najlepiej przesadzać paprocie wczesną wiosną lub jesienią. Wówczas szybciej zregenerują korzenie i mniej boleśnie zniosą zmianę. Podłoże wzbogaca się kompostem, korą drzew iglastych, torfem i piaskiem. Jeśli zaś sadzisz paprocie wapnolubne, pamiętaj o zastosowaniu wapnia (substrat, mączka bazaltowa).
Częstość przesadzania zależy od gatunku. Przykładowo zanokcicę przesadza się co 2 lata, a adiantum co rok.
[product id="2583,2400,1983"]
Paprocie - rozmnażanie
Rozmnażanie paproci jest łatwe - z karpy lub sadzonek liściowych. Nowych roślin nie trzeba przesadzać, bo od razu umieszcza się je w stałym miejscu.
Paprocie - rozmnażanie przez podział karp
Kiedy tylko wczesną wiosną zauważysz młode liście, wykop karpę i podziel ją na kilka części. Posadź każdą z nich w docelowym miejscu i podlej dużą ilością wody.
Paprocie - rozmnażanie przez sadzonki liściowe
W ten sposób rozmnaża się np. języczniki zwyczajne. To jeszcze prostsza metoda - wystarczy oderwać liść i umieścić w wilgotnej ziemi.
Paprocie potrafią również rozmnażać się samodzielnie: przez zarodniki i rozłogi korzeniowe.
Paprocie - zimowanie
Opadające liście i igliwie stanowią dobre okrycie na zimę dla paproci. Jesienią warto wykonać kopczyki przy paprociach.
Paprocie - szkodniki i choroby
Szkodniki rzadko atakują paprocie i najczęściej dzieje się to przez niewłaściwą pielęgnację i nieodpowiednie stanowisko. W dodatku rośliny te są wrażliwe na działanie środków chemicznych, dlatego najlepsza w ich przypadku jest profilaktyka. Jakie są najczęstsze problemy ze zdrowiem paproci?
Brązowienie i zamieranie liści latem
Pojawia się podczas upałów u paproci uprawianych w pełnym słońcu, zwłaszcza, jeśli to są cieniolubne paprocie. W takim przypadku najlepiej wykopać rośliny i przesadzić je do cienia. Jeśli liście brązowieją jesienią - to normalne zjawisko i nie ma powodów do obaw.
Żółknięcie liści paproci ogrodowych
Jeśli podłoże jest ciężkie i gliniaste, bez drenażu oraz próchnicy, to liście zaczynają żółknąć. Glebę trzeba rozluźnić np. piaskiem, żeby ją napowietrzyć, a następnie dodać składniki pokarmowe - zwłaszcza azot, którego brak powoduje, że liście bledną i żółkną.
Żeby uniknąć niedoborów, zasil kompostem dołek, w którym zamierzasz posadzić paproć.
Przyczyną żółknięcia bywa również nieprawidłowy odczyn podłoża. Niektóre odmiany wolą glebę zasadową.
Choroby grzybowe paproci
Antraknoza paproci powoduje owalne brązowe plamy na liściach z widocznymi pierścieniami. Wierzchołki liści paproci brązowieją, kurczą się i skręcają. Chore liście usuwa się, a rośliny opryskuje Miedzianem 50 WP lub Kaptanem Zawiesinowym.
Plamistość liści paproci objawia się plamami w kolorze owalnym, okrągłym, szarym, brązowym lub brunatnym. Powstają przez moczenie liści podczas podlewania. Najlepiej więc kierować strumień wody od razu do korzeni. Uszkodzone liście usuwa się, a roślinę opryskuje środkami na plamistość liści, takimi jak Domark 100 EC.
Szkodniki paproci
Nicienie uszkadzają korzenie, hamują wzrost i powodują więdnięcie paproci; deformują i przebarwiają liście. Opryski takimi środkami jak Larva Stoper czy Nemapsil Limit powinny pomóc, jednak jeśli choroba jest zaawansowana, należy usunąć paproć.
Roztocza, jak np. przędziorki, hamują wzrost paproci i powodują zniekształcenia liści, które przybierają kolor brązowy lub rdzawy. W tym przypadku pomogą opryski Floramite, Ortus lub Nissorun Strong.
[product id="1386,1730,1853,2567,1676,1703"]
Paprocie - ciekawostki
- Paprocie jonizują powietrze oraz neutralizują szkodliwe związki, np. formaldehydy, dlatego warto mieć w domu choć jedną doniczkę z tą rośliną. Szczególnie dobrze paprocie sprawdzają się w sypialniach i domach alergików.
- Paprocie nie kwitną i nie produkują nasion, dlatego rozmnażają się tylko przez zarodniki i kłącza rozłogowe.
Więcej porad w e - booku
