W rankingu ludzkiej sympatii plasują się na szarym końcu, gdzieś między osami a szerszeniami. Czy to wina długich odnóży? Odstraszającego odwłoka? Włochatości? Kiepskiego PR ptaszników, atraksa i czarnej wdowy? Dzisiaj sprawdzamy, jak groźne są nasze polskie pająki i co zrobić, kiedy same się zaproszą do naszego domu.
Czy pająki w domu są niebezpieczne?
Pająki to pożyteczne zwierzęta. Pełnią istotną rolę w ekosystemie i nie należy ich nadmiernie zwalczać. Stanowią zagrożenie, owszem – dla uporczywych owadów, takich jak komary, muchy, mole, pchły, karakany, skorki i pluskwy. Tępią te szkodniki, a w dłuższej perspektywie zapobiegają również przenoszonym przez nie chorobom.
Wspomagają uprawy bez chemii, likwidując nieproszonych gości, pod warunkiem że w ogrodzie znajdują się krzewy lub gęste zarośla, w których się schronią i osiedlą.
Pająki potrafią zgromadzić w sobie ogromne (jak na nie) ilości metali ciężkich z toksyn środowiskowych. Kumulują je w odwłoku lub gruczołach jelita środkowego, nie metabolizując.
[product id="3202,3282,2748"]
Nie stanowią zagrożenia, chyba że ktoś ma pecha i jest mocno uczulony na jad pajęczy. Nawet jeśli pająk ukąsi (co zdarza się rzadko, bo nasze pająki nie atakują same z siebie), u większości osób nie pozostaje żaden ślad.
Naukowcy zbadali IQ pająków – wynosi ono 1,3 (dla porównania: pszczoła 1 IQ, leniwiec 3 IQ, a kura 3,5 IQ).
Pająki w domu – rodzaje, które spotkasz w swoim otoczeniu
Na naszej liście znalazły się pająki najczęściej spotykane w domach. Dla ułatwienia w opisach nie stosujemy fachowych nazw pajęczych części ciała.
Kątnik domowy mniejszy
Zasiedla ciemne i ciche miejsca, często pod dachem i w składowiskach drewna. Snuje długie, lejkowate pajęczyny. Przez grzbiet biegną dwa równoległe pasy jaśniejsze niż reszta. Brzegi tułowia są ciemniejsze. Kątnik mniejszy ma trzy pary odnóży pokrytych włoskami czuciowymi i nogogłaszczki za otworem gębowym. Brązowy odwłok pokrywają nieregularne żółtobrązowe wzory.
Żródło: Sanchom, Public domain, via Wikimedia Commons
Kątnik domowy większy
Bytuje na strychach, w piwnicach, ciemnych kątach, za meblami, w stosach drewna o kwietnikach. Snuje poziome dachowate sieci. Większy osobnik byłby w stanie przebić skórę dorosłej osoby, ale kątnik nie jest agresywny i nie atakuje ludzi. Owłosione szarożółte ciało pokrywają dwa podłużne ciemne paski (czasem trójkątne kropki). Na części brzusznej znajduje się jasna przepaska pośrodku i trzy pary kropek po bokach. Odwłok odznacza się jasnym paskiem i kropkami.
Zyzuś tłuścioch
Dla złagodzenia wizerunku nosi imię jak bohater z kreskówki. Zamieszkuje budynki gospodarcze, garaże i domy (przy oknach, za szafami). Tka szerokie lepkie pajęczyny. Rzadko go widać, bo wychodzi tylko wtedy, kiedy ofiara złapie się w sieć. Żywi się owadami i bezkręgowcami. Nie jest groźny ani duży, ale u niektórych jego widok wywołuje dreszcze, bo nieco przypomina sławną czarną wdowę. Nawet gdyby chciał Cię ugryźć, to nie ma tyle siły w szczękach, żeby przebić skórę. Wyróżnia się grubym okrągłym czerwonobrązowym odwłokiem i krótkimi paskowanymi czerwono-brązowymi odnóżami.
Żródło: Mandy Howe, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Nasosznik trzęś
Zamieszkuje strychy, poddasza, piwnice i pokoje (chowa się za meblami). Lubi ciepłe i ciche miejsca. Na pewno nieraz zobaczyłeś go w łazience, kiedy nie potrafił wyjść z wanny. Tka luźne nieregularne poziome pajęczyny. Ma prześwitujące szarożółte ciało i bardzo długie odnóża. Jeśli ukąsi, skóra lekko czerwienieje i piecze, ale trwa to maksymalnie kilka sekund.
Jeśli poczuje się zagrożony (np. towarzystwem innego pająka), zaczyna trząść pajęczyną tak, że go nie widać. Wibruje do momentu, kiedy niebezpieczeństwo minie, a jeśli nie mija, ucieka. Żywi się owadami, jajami innych pająków i pająkami, które złapią się w jego sieć (np. kątnikami). Wchodzi na sieci innych pająków i udaje ofiarę. Czeka, aż właściel pajęczyny się zbliży i wtedy go atakuje. Wrażliwość na wibracje u nasosznika liczy się bardziej przy polowaniach niż wzrok. Dzięki niej potrafi zmylić czarną wdowę i inne groźne dla siebie pająki.
Żródło: Sven Siegmund, Public domain, via Wikimedia Commons
Kosarz
Wspominamy o nim w tym zestawieniu, bo choć nie jest pająkiem, to często myli się go z nasosznikiem trzęsiem. To drobny pajęczak o cienkich długich odnóżach. Żywi się owadami, pająkami, ślimakami, gąsienicami i lubi sok z owoców. Poluje, łapiąc ofiary na żywo, nie tkając sieci. Współżyje z człowiekiem, nie stanowi dla nas żadnego zagrożenia i nie gryzie.
Żródło: Pudding4brains, Public domain, via Wikimedia Commons
Których pająków się obawiać w Polsce?
Teoretycznie cztery gatunki pająków w Polsce mogą budzić respekt. Choć trzeba mieć ogromnego pecha, żeby narazić się na ich ugryzienie. Bo najpierw trzeba je spotkać, a potem jeszcze sprawić, że poczują się zagrożone. Żaden z nich nie atakuje sam z siebie, tylko w obronie własnej. Ukąszą, jeśli przygnieciesz je ręką lub strącisz tak, że wpadną Ci pod ubranie i tam go niechcący je przydusisz.
Sieciarz jaskiniowy
Pająk ten zasiedla strefy przy wejściach do jaskiń, sztolni, kopalni, tuneli kolejowych, piwnic i studzienek. Bytuje w szczelinach skalnych i w murach. Buduje klinowate sieci, a w czasie rozrodu duże kokony.
Zjada bezkręgowce, głównie wije i ślimaki, owady – chruściki i biegaczowate, a także inne pająki. Jego ciało jest rudobrązowe i błyszczy. Odwłok u samca jest owalny i ciemnobrązowy, a u samic kulisty złocistobrązowy.
Ukąszenie sieciarza jaskiniowego powoduje, że skóra piecze przez jakiś czas. Mniej więcej tak, jak po spotkaniu z szerszeniem.
Żródło: Holger Krisp, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons
Kolczak zbrojny
Żyje na nasypach kolejowych, skrajach dróg i łąkach. Snuje jajowate pajęczyny na roślinach, gęste jak kokony. Ciało pająka jest żółtawe, zielonkawożółte lub czerwonawe. Odnóża są zielonkawożółte.
Jad kolczaka zbrojnego nie jest śmiertelny dla człowieka. Miejsce ukąszenia piecze i puchnie. Pojawiają się dreszcze i uczucie osłabienia. W uszkodzonym miejscu widać stan zapalny. Objawy występują nawet do dwóch tygodni. W skrajnych przypadkach potrzebna jest pomoc medyczna, jednak nie dla ratowania życia, tylko w celu złagodzenia objawów.
Żródło: Alexf17, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Tygrzyk paskowany
Naturalnie przebywa w ogrodach, w gęstwinie krzewów owocowych, w plantacjach zbóż, na łąkach i przy brzegach zbiorników wodnych. Tka duże koliste i gęste pionowe sieci z zygzakowatym szwem stabilizującym. Ustawia się pośrodku i czeka, aż ofiara się złapie. Ubarwieniem przypomina tygrysa, stąd nazwa. Jego ciało i odnóża pokryte są a żółtymi, białymi i czarnymi paskami. Zjada motyle, koniki polne, osy, pszczoły i muchy.
Jego ukąszenie podobne jest do ukąszenia osy. Uszkodzone miejsce piecze i boli, czasem też puchnie, czerwienieje i swędzi.
Żródło: Cinnamologus, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Sidlisz piwniczny
Bytuje pod kamieniami w lesie, w starych murach, starych budynkach gospodarczych, piwnicach, jaskiniach. Tka luźne sieci w kątach. Żywi się lądowymi skorupiakami, muchówkami, mrówkowatymi, chrząszczami, a nawet dżdżownicami. Sieć służy mu tylko do rozpoznania, gdzie znajduje się ofiara, a nie do obezwładnienia jej.
Ma duży pomarańczowy owłosiony tułów, który bliżej głowy staje się ciemniejszy. Odwłok jest szary lub szaroczarny z żóltoszarymi plamami ułożonymi w „U”.
Jeśli ugryzie, pojawia się ból i swędzenie oraz niewielka opuchlizna i zaczerwienienie. Niestety może przenosić patogeny gronkowca złocistego.
Żródło: Fritz Geller-Grimm, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Krzyżak ogrodowy
Naturalnie mieszka w lasach, parkach, ogrodach i na łąkach. Często spotyka się go na wsiach, czasem też w miastach. Przebywa pośrodku pajęczyny lub czai się na ofiarę w pobliżu. Snuje koliste symetryczne sieci, o regularnym promienistym układzie i średnicy do 45 cm! Ciało krzyżaka ma kolor od żółtobrązowego do ciemnobrunatnego.
Jeśli ukąsi, odczuwa się pieczenie, czasem ból brzucha i stawów. Niekiedy pojawia się też podskórny wylew.
Żródło: Muséum de Toulouse, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Czego nie lubią pająki w domu?
Jeśli przeszkadza Ci widok pająka, to postaraj się go złapać (np. w słoik) i wynieść z domu. Możesz też poprosić kogoś o pomoc, jeśli to zadanie jest dla Ciebie zbyt trudne, bo np. towarzyszy Ci arachnofobia. Dobra wiadomość jest taka, że wśród pająków panuje kanibalizm – w ten sposób regulują swoją populację, więc nie musisz się obawiać, że dosięgnie Cię pajęcza plaga.
Zabezpiecz miejsca, przez które najczęściej wchodzą pająki, czyli okna i drzwi. Załóż moskitiery, które uchronią Cię również przed odwiedzinami much i komarów. Futryny spryskaj olejkami cytrusowymi lub miętowym. Powtarzaj spryskiwanie, bo środki te z czasem wietrzeją.
[product id="3190,3197,3230"]
Pająki – pożyteczne, ale trudne towarzystwo
Odgrywają ważną rolę w ekosystemie, ale na co dzień mało kto się nad tym zastanawia. Jeśli chcesz wyprosić pająka z domu, zrób to w możliwie humanitarny sposób, zabijanie zostawiając jako ostateczność. To w końcu dzięki nim w Twoim domu jest mniej takich szkodników, jak muchy, prusaki i mole, przez które wyrzucasz żywność.
Więcej porad w e - booku
