Niech nie zwiedzie Cię poczciwy wygląd opuchlaka o długim ryjku. To groźny szkodnik, który potrafi obrócić w pył marzenia o własnych poziomkach, malinach i borówkach. Jeśli w tym roku nie upieczesz ciasta z truskawkami ze swojego ogrodu - na 99% będzie to jego wina! Jak rozpoznać opuchlaka i go zwalczyć? Zobacz.
Opuchlaki - ściąga
- Wygląd: larwy - żółtobiałe z brązową głową; dorosłe - 3-20 mm, ciało porośnięte włoskami lub łuskami, czułki, ryjek nieznacznie krótszy od głowy, przedplecze punktowane
- Gromada: owady
- Rząd: chrząszcze
- Nadrodzina: ryjkowce
- Rodzina: ryjkowcowate
- Rośliny: truskawki, poziomki, maliny, borówki, porzeczki, agrest, brzoskwinie, chmiel, winorośle, bluszcze, azalie, różaneczniki, cisy
- Objawy: zamieranie roślin, półkoliste otwory na krawędziach blaszki liściowej
- Warunki: ciepło, wystarczy kilka-kilkanaście stopni na plusie
- Zwalczanie: zbieranie, wyciąg z wrotyczu, opryski
Opuchlaki - jak wyglądają?
Opuchlaki to chrząszcze, które dorastają do 3-20 mm długości (zwykle ok. 10 mm). Ciała dorosłych osobników pokryte są włoskami lub łuskami. Ryjek może być nieco krótszy od głowy lub minimalnie dłuższy od niej. Czułki umieszczone są w krótkich dołkach, o odchylonych na zewnątrz krawędziach zewnętrznych. Przedplecze jest owalne w przybliżeniu, wypukłe i zaokrąglone na bokach. Pokrywy mają żeberka i są punktowane. Pancerzyk jest mocny, a odnóża silne, o maczugowatych udach.
Larwy opuchlaków są żółtobiałe i wyginają się łukowato.
Opuchlaki prowadzą nocny tryb życia, dlatego ciężko je zauważyć. Za dnia kryją się pod kamieniami, w ściółce z kory i innych zacisznych miejscach.
W Polsce występuje 48 gatunków - wszystkie są do siebie bardzo podobne. Do najczęściej spotykanych należą: opuchlak truskawkowiec, opuchlak lucernowiec, opuchlak lilakowiec i opuchlak pstrokacz.
Opuchlaki - cykl rozwojowy
U opuchlaków do zapłodnienia dochodzi w wyniku partenogenezy, co oznacza, że samiec nie jest potrzebny w tym procesie. Samice składają jaja do gleby lub - rzadziej - na liście. Jedna samica produkuje od kilkuset do tysiąca jaj - białych, które z czasem ciemnieją. Larwy po 2-3 tygodniach przeobrażają się w poczwarki, a następnie do postaci dorosłej (przełom kwietnia i maja).
Jeśli w danym sezonie nie zdążą przeobrazić się do postaci dorosłej, zimują w podłożu. Opuchlaki żyją średnio 1-2 lata i rozwijają jedno pokolenie w ciągu roku. Chrząszcze również mogą zimować (pod osłonami, gdzie jest cieplej).
Opuchlaki - jakie rośliny atakują?
Opuchlaki pustoszą uprawy:
- truskawek,
- poziomek,
- borówek,
- malin,
- porzeczek,
- agrestu,
- brzoskwini.
Żerują również na roślinach ozdobnych:
- trzmielinach,
- różanecznikach,
- cisach.
Dobierają się do pnączy:
- winorośli,
- bluszczu.
Zjadają również rośliny ozdobne.
Opuchlaki - kiedy się pojawiają?
W ogrodzie, szklarni i uprawie polowej pojawiają się od maja. Pozostają aktywne aż do jesieni. Zimują w postaci larwalnej i potrafią się przepoczwarzać nawet podczas ciepłej zimy. W przypadku roślin domowych rozwój opuchlaków trwa cały rok. Stąd też walka z tymi owadami trwa długo z uwagi na różne stadia rozwojowe.
Opuchlaki możesz przynieść do domu np. z choinką lub ziemią.
Opuchlaki - jak żerują na roślinach?
Larwy żywią się korzeniami i podstawą pnia, a dorosłe osobniki żerują na nadziemnych częściach roślin. Zjadają liście (zaczynają od krawędzi) i niezdrewniałe pędy, a czasem nawet pąki kwiatowe. Najczęściej jednak pojawiają się na dolnych częściach roślin i dopiero z czasem kierują w górę.
Opuchlaki szczególnie upodobały sobie rośliny o mięsistych i grubych liściach. Z dwojga złego więcej szkód wyrządzają larwy, które osłabiają cały system korzeniowy rośliny, a w krótkim czasie są w stanie nieodwracalnie go zniszczyć.
Opuchlaki - objawy żerowania na roślinach
Rośliny podsychają, więdną, marnieją i obumierają. Jeśli wyjmiesz roślinę z ziemi, jest spora szansa, że na korzeniach zobaczysz skupiska larw.
Owalne dziury na brzegach blaszki liściowej to również znak rozpoznawczy ataku opuchlaków. Czasem tego typu uszkodzenia przypisuje się ślimakom. Żeby rozpoznać winowajcę, warto potrząsnąć rośliną - chrząszcze od razu spadną w przeciwieństwie do ślimaków.
Opuchlaki - zwalczanie
Skuteczne zwalczanie opuchlaków wymaga działania na wszystkie stadia rozwojowe – dorosłe chrząszcze oraz larwy żerujące w glebie. W praktyce stosuje się metody naturalne (np. wrotycz), biologiczne (nicienie) oraz środki ochrony roślin.
Jeśli zależy Ci na szybkim i sprawdzonym rozwiązaniu, zobacz skuteczne preparaty na opuchlaki – dobrane do różnych etapów rozwoju szkodnika.
Potrzebne jest zdecydowane działanie, zorientowane na wybicie szkodnika we wszystkich fazach rozwoju. Walkę rozpoczyna się od dorosłych osobników - tak aby nie składały już jaj. Ponieważ na żer wychodzą wieczorem, to właśnie ta pora jest najlepsza na zabiegi chemiczne i mechaniczne.
Opuchlaki - domowe sposoby
Jeśli chrząszczy jest niewiele, najlepiej zebrać je ręcznie. Można też zastawić pułapki - np. postawić pojemniki wypełnione gałęziami ich ulubionych roślin (np. cisów) i postawić przy rabatach i grządkach.
Sprawdza się również metoda z folią - wystarczy rozłożyć ją przy zaatakowanych roślinach i potrząsnąć nimi. W ten sposób chrząszcze spadną wprost na folię. Schwytane szkodniki rozdeptuj.
Wrotycz na opuchlaki – naturalny sposób zwalczania
Wrotycz to jeden z najczęściej wybieranych naturalnych sposobów na opuchlaki. Zobacz dokładnie, jak stosować wrotycz na opuchlaki i kiedy daje najlepsze efekty.
Do domowego preparatu na opuchlaki potrzebujesz tylko 2 składników i cierpliwości:
- 1 kg pociętych liści wrotyczu
- 10 litrów wody
Zalej liście i zostaw na 2-4 tygodnie. Zamieszaj raz dziennie i obserwuj - kiedy wyciąg przestanie się pienić, to znak, że jest gotowy do użytku.
Jeśli nie chcesz czekać - użyj takich środków, jak Probio Ogród Wrotycz lub Opuchlak Limit. Preparaty z wrotyczu zmuszają szkodniki do wyjścia na powierzchnię ziemi, gdzie padają ofiarą naturalnych wrogów, a Tobie łatwiej jest je wyłapać. Ponieważ walka z tymi owadami jest długa, warto przygotować domowy preparat, a w międzyczasie używać tych, które są dostępne w sklepach ogrodniczych.
[product id="791,983,1877"]
Opuchlaki - środki ochrony roślin
Najlepiej stosować opryski od razu przy pierwszych objawach. Jednym z lepszych chemicznych środków przeciwko opuchlakom jest Mospilan.
Jeden oprysk nie wystarczy - należy wykonać ich ok. 3 w dwutygodniowych odstępach czasu. W dodatku opuchlaki szybko uodparniają się na konkretny środek, dlatego trzeba stosować je naprzemiennie.
Naruszone rośliny warto też profilaktycznie opryskać preparatami grzybobójczymi, bo są podatne na ataki patogenów.
W praktyce najlepsze efekty daje łączenie metod – oprysków na dorosłe osobniki oraz preparatów działających w glebie. Dlatego warto sięgnąć po preparaty na opuchlaki dobrane do etapu rozwoju szkodnika .
Opuchlaki - zwalczanie biologiczne
Zwalczanie biologiczne to najskuteczniejszy sposób walki z larwami opuchlaków w glebie, które odpowiadają za największe szkody w uprawach.
Do likwidacji opuchlaków wykorzystuje się ich naturalnych wrogów, czyli nicienie. Znajdziesz je m. in. w płynie Larva Stoper, który służy do oprysków i podlewania. Mikroorganizmy wnikają do wnętrza opuchlaków i unieszkodliwiają je. Działają zarówno na larwy, jak i dorosłe osobniki.
[product id="1853,1854,90"]
Opuchlaki - profilaktyka
Opuchlakami żywią się krety, jeże, stonogi, ptaki (m. in. rudziki, sikorki, wróble, kowaliki), jaszczurki i pająki. Warto zadbać o różnorodność biologiczną w ogrodzie, by zmniejszyć ryzyko pojawienia się szkodników.
