W Twoim ogrodzie rosną pyszne jabłka i chcesz zwiększyć swoje zbiory? A może zdobyłeś rzadką odmianę innych owoców i zależy Ci, by mieć więcej drzewek? Lubisz eksperymentować i łączyć różne odmiany ze sobą? Pomoże Ci w tym okulizacja. To najlepszy sposób na odtworzenie cech wybranych drzew. Zobacz, jak przeprowadzić ten zabieg, żeby mieć pewność, że cała procedura przyniesie oczekiwany efekt.
Okulizacja - co to jest?
Okulizacja to inaczej rozmnażanie i uszlachetnianie drzew owocowych. Podczas tego czynności łączy się szlachetną odmianę rośliny (np. drzewa o smacznych owocach) z odmianą pospolitą, która gwarantuje odporność na choroby i warunki atmosferyczne. Wystarczy wybrać pąk liściowy (oczko) i podkładkę, a następnie połączyć je razem - powinny pochodzić z roślin tego samego gatunku lub przynajmniej rodziny.
Okulizacja - po co się ją przeprowadza?
Okulizację stosuje się w przypadku m.in. grusz, jabłoni, śliw, czereśni, wiśni, krzewów ozdobnych i drzew takich jak wiązy, klony i brzozy.
Ogromnym plusem okulizacji jest fakt, że rośliny rozmnażane w ten sposób wykazują większą odporność niż te, które wyrosły z pestek czy nasion. Poza tym, w przeciwieństwie do tych ostatnich, dokładnie odtwarzają cechy drzewa matecznego: pokrój, liście, kwiaty i owoce.
Szczepienie przez okulizację - kiedy to zrobić?
Wszystko zależy od aktywności tkanki twórczej (tzw. czasu miazgi). Do wyboru są 2 terminy:
- maj-czerwiec - okulizacja żywym oczkiem; pąk wyrasta jeszcze w tym samym sezonie,
- lipiec-wrzesień - okulizacja śpiącym oczkiem, czyli z pąkiem, który pozostaje w stanie spoczynku. Wyrasta kolejnej wiosny - ten zabieg przeprowadza się najczęściej już od połowy lipca do połowy sierpnia, jeśli pąki już się dobrze wykształciły.
Uważa się, że okulizacja w drugim terminie przynosi lepsze rezultaty. Tak przygotowane oczko ma dużo czasu na to, żeby zrosnąć się z podkładką, zanim wypuści przyrost. Na wiosnę szybciej zaczyna wegetację, niż oczko z wiosennej okulizacji.
Wiosenny termin często stosuje się awaryjnie w momencie kiedy już wiadomo, że letni zabieg nie powiódł się. Najwcześniej przeprowadza się okulizację czereśni ptasiej, jabłoni i grusz. Potem przychodzi pora na ałyczę, czyli śliwę wiśniową i antypkę - wiśnię wonną, stosowaną w roli żywopłotu.
Jak prawidłowo wykonać okulizację?
Do zabiegu uszlachetniania drzewek potrzebujesz dwóch elementów:
- oczka - pobiera się je w formie tarczki z jednorocznego fragmentu pędu z pąkiem liściowym,
- podkładki - drzewka, na którym zaszczepisz oczko.
Podkładki znajdziesz w sklepach ogrodniczych i sadowniczych w różnych odmianach. Różnią się od siebie zestawem cech, w tym kondycją systemu korzeniowego. To ona odpowiada za ostateczną wysokość drzewa i czas, po jakim wyda ono owoce. Wyróżnia się trzy rodzaje, które osiągają odmienne wysokości i czas owocowania:
- standardowe - 4,5 m,
- półkarłowe - 3-3,5 m,
- karłowe - 2-2,5 m.
Im niższe drzewko, tym szybciej wyda owoce. W przypadku karłowych możesz się ich spodziewać już za rok-dwa.
[product id="1819,840,129"]
Pozyskiwanie oczek do okulizacji
Oczka do szczepienia pobiera się z tegorocznej gałązki, która już zdrewniała. Im więcej pąków na pędzie, tym więcej oczek pozyskasz z jednego:
- jeśli chcesz okulizować wiosną - pobierasz je w czasie od grudnia do lutego i przechowujesz w lodówce,
- jeśli chcesz okulizować latem - pobierasz tego samego dnia, w którym zamierzasz przeprowadzić uszlachetnianie.
Usuń wierzchołek i liście (zostaw ogonki). W ten sposób zapobiegniesz utracie wody. Jednym pociągnięciem noża odetnij fragment o wymiarach ok. 1 cm x 0,5 cm. Powinien się na nim znajdować 1 pąk na korze z cienką warstwą drewna.
Okulizacja - dwie metody rozmnażania drzew i krzewów
Okulizacja przebiega na dwa sposoby, które mają taką samą skuteczność i można przeprowadzić je niezależnie od gatunku roślin.
Okulizowanie pod korę
Tarczkę wytnij płytko, musi zawierać korę, oczko i cienką warstwę drewna. 1-1,5 cm od pąka natnij korę, a z drugiej strony podetnij ją pewnym cięciem. W korze podkładki wytnij miejsce w kształcie litery T.
Uważaj, żeby nie zabrudzić spodniej powierzchni tarczki (w razie potrzeby użyj szmatki) i nie uszkodzić drewna podkładki, bo to utrudni zrastanie się obu fragmentów. Tarczkę przyłóż do nacięcia i okryj korą.
Okulizowanie na przystawkę
Tarczkę wytnij wraz z drewnem, a na podkładce przygotuj fragment o identycznym kształcie. Następnie połącz oba elementy. Miejsce łączenia pozostaje na wierzchu, dlatego w tym przypadku użyj maści ogrodniczej do ochrony.
W przypadku obu zabiegów zabezpieczasz miejsce szczepienia. Dociśnij i obwiąż je sznurkiem, folią ogrodniczą lub paskiem okulizacyjnym. Nie wolno uszkodzić pąka czy zasłonić go wiązaniem - musi mieć możliwość wypuszczenia pędu.
Do wykonania szczepienia tą metodą warto użyć specjalnego noża - okulizaka.
Zabiegi po okulizacji drzew owocowych i krzewów
Tak zaszczepioną podkładkę zostaw w gruncie na 2 tygodnie. Po tym czasie sprawdź, czy wszystko jest w porządku. Rozpoznasz to po wyglądzie ogonka liściowego: jeśli zżółkł i odpada - zabieg wykonałeś poprawnie. Jeśli natomiast jest suchy i trzyma się mocno pędu, musisz go powtórzyć.
Upewnij się, w jakim stanie jest oczko - jeżeli wygląda dobrze, zluzuj wiązanie, żeby pęd zaczął przyrastać na grubość. Po miesiącu zdejmij je, ale jeśli uszlachetniałeś rośliny latem i chcesz mieć pewność, że przetrwają zimę, możesz zostawić je do wiosny.
Okulizowałeś drzewka wiosną? 2 tygodnie po zabiegu zetnij górną część podkładki ok. 10 cm powyżej przyrośniętego pędu. Powstanie tzw. czop, do którego przywiążesz rozwijający się pęd. Tym samym ukierunkujesz go w górę i uchronisz przed wyłamaniem. Czop w całości usuniesz dopiero na wiosnę. Po letnim szczepieniu podkładkę zetniesz również wiosną, a czopu pozbędziesz się w sierpniu - dzięki temu rana zasklepi się przed zimą.
Jak okulizować drzewa i krzewy, żeby zabieg zakończył się sukcesem?
Chcesz mieć gwarancję, że okulizacja się powiedzie? Dopilnuj optymalnego terminu szczepienia, użyj odpowiednich narzędzi, upewnij się, że podkładka jest zdrowa i zabezpiecz pąk. Podczas pracy używaj czystych i naostrzonych narzędzi.
Ostry nóż okulizak o charakterystycznym zaokrąglonym czubku pozwoli Ci sprawnie wykonać zabieg szczepienia drzewek. Dzięki niemu delikatnie natniesz korę i uniesiesz jej brzegi.
Szczepienie drzew owocowych - kiedy widać efekty?
Ze zbiorami trzeba poczekać 2-3 lata. Przyjmuje się, że okulizacja najlepszy skutek przynosi w przypadku jabłoni - aż 95% zrazów rozwija się prawidłowo. Nieco gorzej jest z drzewkami owoców pestkowych - 70-90%. Powodzenie zabiegu zależy od odporności i zdrowia drzew matecznych, czasu aktywności tkanki twórczej oraz warunków pogodowych.
Więcej porad w e - booku
