Mączlik szklarniowy

Grasuje po europejskich uprawach od XIX w. – przybył wraz ze storczykami z brazylijskich lasów deszczowych. W strefie klimatu umiarkowanego pojawia się w szklarniach i tunelach. Żeruje pod osłonami, a latem wydostaje się na wolność i przynosi szkody również uprawom na otwartym terenie. Jak rozpoznać i zwalczyć mączlika szklarniowego?

Mączlik szklarniowy - ściąga

Mączlik szklarniowy – jak wygląda?

Larwy mączlika mają płaskie żółtawo-białe ciała. Nie widać ich gołym okiem, bo są mikroskopijne – zaledwie 0,3 mm! Pierwsze stadium larwalne ma czułki i odnóża. W trzecim stadium larwy pokrywają się białym woskowatym nalotem. Na koniec czwartego stadium larwa przyjmuje formę puszki i przechodzi w poczwarkę, wykształcając 5-8 par wyrostków.

Dorosłe osobniki mają formę uskrzydloną, jasnozielone ciała o białym nalocie i długości 1,5-3 mm oraz ciemnoczerwone oczy. Wyglądają jak białe muszki, a rozpiętość ich skrzydeł wynosi do 5 mm (ok. 1/3 długości ciała).

Mączlik szklarniowy – cykl rozwojowy

Samice składają jaja na spodniej stronie blaszki liściowej. Pierwotnie mają kolor biały i z czasem zmieniają go na szary i grafitowy.

Samice żyją 20-40 dni i w ciągu życia jedna samica składa ok. 200 jaj, lokując je pionowo w rzędach. W jednym sezonie mączliki wykształcają nawet 12 pokoleń – zwłaszcza jeśli jest ciepło i sucho. Przy wilgotnej pogodzie liczba pokoleń spada do 4. Jedno pokolenie rozwija się 25 dni.

Samice rozwijają się z niezapłodnionych jaj. U mączlików występuje również żyworodność (podobnie jak u mszyc).

Wylęgnięte larwy przemieszczają się w niewielkim promieniu, zajmują miejsca żerowania i na nich przechodzą kolejne stadia rozwojowe.

Mączliki przechodzą 6 stadiów rozwojowych:

• jajo,
• 4 stadia larwalne,
• osobnik dorosły.

Larwy pierwszego stadium rozwojowego poruszają się, a kolejnych trwają nieruchomo na liściach. Ostatnie stadium bytuje na najstarszych liściach. Przekształca się w owalną osłonkę koloru białego, którą otaczają woskowe pręciki, tworzące sztywny pierścień. Zwyczajowo określa się to jako stadium poczwarki, choć w przypadku mączlików nie jest to do końca poprawne.

Dorosłe osobniki wyłaniają się z poczwarek. Żerują na górnej części rośliny i na dolnej stronie młodych liści, gdzie od razu składają jaja.

Mączlik szklarniowy – jakie rośliny atakuje?

Szkodnik pożywia się głównie na roślinach szklarniowych, ale daje się też zauważyć w ogrodzie, kiedy jest ciepło i sucho. Często obecny jest też w uprawach doniczkowych na balkonach i tarasach.

Do tej pory mączlika odnotowano na ok. 250 gatunkach roślin należących do 84 różnych rodzin. Najlepiej rozwija się na:

• bakłażanach,
• w drugiej kolejności ogórkach,
• papryce,
• sałatach,
• pomidorach,
• fuksjach,
• petuniach,
• heliotropie,
• żeniszkach,
• gerberach,
• malwach,
• tytoniu
• i szałwii.

Mniej licznie występuje na:

• chryzantemach,
• azaliach,
• pelargoniach
• i paprociach.

W Polsce na wolności zanotowano go m.in. w otulinie Białowieskiego Parku Narodowego i przy granicy Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Mączlik szklarniowy – kiedy się pojawia?

Ciepłe, suche i zaciszne stanowisko stwarza doskonałe warunki dla pojawienia się szkodnika. Pod osłonami, w uprawach ogrodowych, na balkonach i tarasach aktywizuje się latem, kiedy panują wysokie temperatury i bezdeszczowa pogoda.

Mączlik szklarniowy – jak żeruje na roślinach?

Mączlik bytuje i żeruje na dolnej stronie blaszki liściowej. Wysysa soki oraz wydziela spadź (tzw. rosę miodową), która powleka powierzchnię liści. Larwy obecne są na dolnych liściach, a dorosłe osobniki na górnych.

Szczególnie dużą ilość spadzi wytwarzają larwy mączlika, które do rozwoju potrzebują białka z soku roślinnego. Żywiąc się, wydalają cukier obecny w soku, czyli właśnie spadź. Im większa larwa, tym więcej szkód wyrządza.

Starsze rośliny lepiej sobie radzą z obecnością mączlika niż młode. Za groźną uważa się obecność 3 osobników na 1 cm² liścia.

Mączlik szklarniowy – objawy żerowania na roślinach

Na spadzi powstają czarne grzyby sadzakowe, które prowadzą do zatkania aparatów szparkowych. Sprawiają, że roślina ma coraz większy problem z transpiracją (oddychaniem) i nie pobiera dwutlenku węgla do fotosyntezy, przez co obumiera.

Liście pokrywają się spadzią, plamami, deformują się i więdną. Rośliny hamują wzrost, a owoce pojawiają się w mniejszej ilości lub wcale. Często występuje na nich czarna pleśń.

Mączlik szklarniowy – zwalczanie

Dorosłe osobniki mączlika przenoszą wirusy, infekując rośliny. Jeśli tylko zauważysz pierwsze objawy obecności szkodnika, zacznij akcję ratunkową. Do dyspozycji masz zarówno naturalne metody, środki chemiczne, jak i biologiczne. Możesz również skorzystać z pomocy naturalnych wrogów mączlika.

Mączlik szklarniowy – domowe sposoby

Żółte tablice lepowe – kolor ten przyciąga mączliki. Ustaw tablice w bezpośredniej bliskości roślin, które cierpią z powodu szkodników. Owady przykleją się do nich podczas oblatywania.

Napar tytoniowy – w formie oprysków lub podlewania:

• 50 g tytoniu (zwykłego do papierosów)
• 500 ml wrzącej wody
• sitko

Tytoń zalej wodą i odstaw na dobę. Następnie przecedź napar i rozcieńcz wodą w stosunku 1:2. Taką miksturą podlej lub opryskaj rośliny.

[product id="2010,2001,791"]

Wywar z ziela wrotyczu – do oprysków i podlewania:

• 15 g suszu z wrotyczu (lub 100 g świeżego rozdrobnionego ziela)
• 2 l wody

Wrotycz zalej wodą i odstaw na dobę. Po tym czasie macerat postaw na ogniu i gotuj przez 20 minut od momentu, kiedy zacznie bulgotać. Wywar przecedź i rozcieńcz wodą w stosunku 1:5.

Mączlik szklarniowy – środki ochrony roślin

Opryski roślin wykonuje się z dużą dokładnością, tak żeby preparat znalazł się na wszystkich nadziemnych częściach. Walka bywa żmudna, dlatego że mączlik szybko się namnaża, wytwarzając pokolenia odporne na środki chemiczne. Sposób ten działa głównie na dorosłe osobniki; jaja i poczwarki są mniej podatne. Dla większej skuteczności łączy się różne formy zwalczania mączlika.

Emulpar i Laser RTU – środki do oprysków na bazie oleju rydzowego. Oblepiają szkodniki, utrudniając im oddychanie i przemieszczanie się. W ścisłym sensie nie zalicza się do środków ochrony roślin i nie ma okresu karencji.

Czosnek & Chilli – preparat z fermentowanych wyciągów z czosnku, chilli, imbiru i kurkumy. Jego zapach odstrasza mączliki i chroni rośliny przed chorobami. Zwalcza szkodniki, wspiera rozwój systemu korzeniowego i zwiększa odporność roślin.

NeemAzal – zawiera ekstrakt z drzewa Neem, czyli miodli indyjskiej. To silna substancja czynna, która neutralizuje szkodniki, działając wgłębnie i żołądkowo – owady zamierają w ciągu kilku dni od oprysku.

Polysect Naturen – eliminuje jaja, larwy i dorosłe osobniki. Populacja mączlika zmniejsza się już po 24 godzinach od oprysku. Bazuje na oleju rzepakowym i ekstrakcie z chryzantem.

Po zbiorach w pustej szklarni rozpyla się siarkę, która likwiduje mączliki. Przy stosowaniu środków owadobójczych należy pamiętać, że likwidują one również pożyteczne zwierzęta obecne w ogrodzie, w tym zapylacze.

[product id="2007,1307,1352,1351,1308,50"]

Mączlik szklarniowy – zwalczanie biologiczne

Do naturalnych wrogów mączlika należą m.in. błonkówki pasożytnicze: dobrotnica szklarniowa (Encarsia formosa) i osiec mączlikowy (Eretmocerus eremicus i Eretmocerus californicus)

Poza nimi groźne są również: pajęczaki, sieciarki, pluskwiaki i biedronki neotropikalne z rodzaju Delphastus.

Mączlik szklarniowy – profilaktyka

Rośliny mieszkaniowe należy zraszać podczas sezonu grzewczego, a także latem, kiedy panuje susza. Dotyczy to nawet tych gatunków, które dobrze znoszą okresowy brak wody. Uprawy szklarniowe wietrzy się regularnie, żeby obniżyć temperaturę wewnątrz. Szkody wyrządzone przez mączlika można również ograniczyć, sadząc z daleka od siebie rośliny, które ten owad zjada. Przy pierwszych objawach reaguj – tylko w ten sposób uratujesz swoje warzywa, owoce i rośliny ozdobne.

Rozpoznaj chorobę lub szkodnika