Pachnie cytrynowo, upajając koty. Odnajdzie się w każdym w ogrodzie, a najbardziej w kompozycjach wiejskich i naturalistycznych. Kocha słońce i wybaczy Ci, kiedy zapomnisz o podlewaniu. Poznaj wszystkie sekrety kocimiętki!
Kocimiętka – ściąga
- Wysokość: 30-120 cm
- Kwitnienie: maj-wrzesień
- Stanowisko: słoneczne
- Pochodzenie: Azja, Europa, Afryka Północna, strefa tropikalna Afryki
- Podłoże: każde oprócz podmokłego, żyzne, przepuszczalne, kamieniste
- Nawożenie: niekoniecznie
- Podlewanie: umiarkowane
- Rozmnażanie: nasiona, sadzonki pędowe, podział kępy
- Szkodniki i choroby: mszyce, miniarki, mączniak prawdziwy, rdza mięty
Kocimiętka – co to za roślina?
Należy do roślin jasnotowatych i obejmuje aż ok. 290 gatunków. Naturalnie rośnie w strefie klimatu umiarkowanego Azji i Europy, w Afryce Północnej i na terenach górzystych afrykańskiej strefy tropikalnej. Introdukowano ją na Nowej Zelandii, w Europie Północnej i w obu Amerykach.
W Polsce rodzimy gatunek stanowi tylko kocimiętka naga. W uprawach spotyka się najczęściej kocimiętkę Faassena i kocimiętkę właściwą (to ona ma znaczenie w zielarstwie).
Większość gatunków kocimiętki to byliny, dorastające do 120 cm wysokości. Ich zielone lub zielonoszare liście mają delikatny meszek na górnej stronie. Wydzielają cytrynowy aromat i są pojedyncze, karbowane lub ząbkowane na brzegach. Dolne mają trójkątny kształt, górne podługowaty. U nasady są sercowate. Dzwonkowate kwiaty są lawendowe, różowe, liliowe, niebieskie, białe lub (rzadko) żółte. Zbierają się na szczytach w kłosy, grona lub wiechy.
Kocimiętka to roślina miododajna, a z jednego hektara otrzymuje się 150-200 kg miodu!
Kocimiętka – odmiany do ogrodu
Kocimiętka Faassena Six Hills Giant – osiąga do 60 cm wysokości, kwitnie na fioletowo-niebiesko, tworząc bujne kępy. Ma srebrnozielone liście, które wydzielają szczególnie intensywny zapach.
Kocimiętka żyłkowana Blue Moon – dorasta do 40 cm wysokości. Kwitnie na niebiesko od czerwca do sierpnia, czyli krócej niż większość kocimiętek, ale usuwanie przekwitłych kwiatostanów pobudza ją do ponownego kwitnienia. Ma wyprostowany pokrój, jej pędy są sztywne, a kwiatostany bardziej zwarte niż u innych kocimiętek (np. odmian Faassena). Jeśli przytniesz ją mocno, odrośnie i zakwitnie w ciągu 2-3 tygodni.
Kocimiętka żyłkowana Pink Cat – osiąga wysokość do 50 cm, kwitnie od czerwca do września, rozwijając intensywnie różowe kwiaty.
Kocimiętka naga – dorasta do 120 cm wysokości, wypuszczając niebieskoróżowe kwiaty.
Kocimiętka wielkokwiatowa Dawn to Dusk – osiąga powyżej 100 cm wysokości, kwitnie na bladoróżowo od połowy czerwca do końca sierpnia.
Kocimiętka Mussina (kocimiętka racemosa) Blue Ice – osiąga do 25 cm wysokości, kwitnie na bladolawendowo od maja do września.
[product id="2698,2583,1367"]
Kocimiętka – wymagania i warunki
Podczas sadzenia kocimiętki zachowaj odstępy 30-50 cm pomiędzy poszczególnymi roślinami, żeby zapewnić im wystarczającą przestrzeń do wzrostu. W naturze kocimiętka zasiedla pobocza dróg, zarośla i pola uprawne.
Stanowisko dla kocimiętki
Pełnia słońca oznacza pełnię szczęścia w przypadku kocimiętki, choć w cieniu też sobie poradzi. Pewien wyznacznik co do wyboru miejsca stanowi kolor liści. Odmiany o szarych liściach lepiej czują się w pełnym słońcu, a te o liściach jasnozielonych tolerują więcej cienia.
Podłoże dla kocimiętki
Urośnie na każdej glebie, jednak najlepiej rozwija się na lekko suchej i przepuszczalne. Nie przepada za podmokłym podłożem, za to radzi sobie nawet na ubogim i kamienistym.
Podlewanie kocimiętki
Kocimiętka jest odporna na suszę, jeśli więc zapomnisz o niej na chwilę, nic się nie stanie. Lepiej poradzi sobie z czasowym przesuszeniem niż zalaniem. Optymalna dla niej jest umiarkowanie wilgotna gleba.
Młode kocimiętki podlewaj regularnie, żeby je wzmocnić. Jeśli rozmnażasz rośliny, po wysiewie lub posadzeniu sadzonek i podziale kępy również nawadniaj przez najbliższe tygodnie.
Kocimiętka – nawożenie
Rośnie bez wspomagaczy, jeśli jednak zasilasz rośliny na rabacie, przy okazji możesz ją również dokarmić. Wystarczy jednorazowa dawka nawozu wczesną wiosną, kiedy wchodzi w nowy sezon wegetacyjny. Użyj kompostu lub obornika, który dostarczy glebie składniki odżywcze. Uważaj na przedawkowanie – zbyt duża ilość nawozu osłabi roślinę. Jeśli Twoja kocimiętka rośnie na wybitnie jałowej ziemi, ma blade liście lub widać, że słabnie, zastosuj też nawóz wieloskładnikowy z azotem, fosforem i potasem.
[product id="2492,1582,1539"]
Kocimiętka – przesadzanie
Rośliny przesadzaj, kiedy zaczynają zagłuszać inne gatunki na rabacie lub nadmiernie zagęszczają się między sobą. Zrób to, dzieląc bryłę korzeniową na mniejsze fragmenty i sadząc je w nowych miejscach. Przesadzanie najlepiej wykonać w kwietniu i maju lub wrześniu i październiku.
Kocimiętka – rozmnażanie
Nasiona, sadzonki pędowe i podział kęp. Możliwości rozmnażania kocimiętki jest sporo. Szczególnie praktyczna w ogrodzie wydaje się ostatnia, bo jest najłatwiejsza, pozwala odmłodzić roślinę i poprawić jej kondycję, zyskać gotowe rośliny, rozluźnić uprawę, przerzedzić rabatę i stworzyć więcej miejsca dla innych gatunków.
Rozmnażanie kocimiętki z nasion
W lutym lub marcu umieść nasiona kocimiętki na 12 godzin w zamrażarce, a potem na dobę w wodzie. Wysiej je do doniczek w pomieszczeniu i przesadź do gruntu w kwietniu lub maju. Kocimiętkę wysiejesz również bezpośrednio do ziemi w terminie od maja do września.
Nasiona siej na głębokość ok. 0,5 cm i lekko przykryj ziemią. Kocimiętka kiełkuje po 10-14 dniach przy temperaturze ok. 20°C i stale wilgotnym (nieprzelanym) podłożu.
Kiedy osiągną wysokość ok. 5 cm, przepikuj je do większych pojemników lub jeśli już pogoda na to pozwala, do gruntu, zachowując odstęp 30-50 cm między sadzonkami. Podlewaj regularnie młode kocimiętki, żeby szybciej się przyjęły i zaaklimatyzowały.
Rozmnażanie kocimiętki z sadzonek
Wiosną lub późnym latem wybierz zdrowe zielone pędy, które nie wytworzyły jeszcze kwiatów. Każdy pęd przytnij na długość 10-15 cm. Na każdym powinno znajdować się po kilka liści. Posadź sadzonki w doniczkach lub skrzynkach w przepuszczalnym podłożu, na głębokości ok. 2-3 cm, żeby węzeł znalazł się pod ziemią. Podlewaj regularnie bez przelewania podłoża.
Sadzonki ukorzeniają się od 2 do 4 tygodni i kiedy mają ok. 10 cm wysokości i stabilny system korzeniowy przesadza się je do ogrodu lub większych donic.
Rozmnażanie kocimiętki przez podział kęp
Wczesną wiosną lub jesienią wykop kępę szpadlem, lub widłami ogrodniczymi, starając się nie uszkodzić korzeni. Podziel kępę na mniejsze części (ręcznie lub ostrym szpadlem), tak żeby każdy nowy fragment miał kilka zdrowych korzeni i pędów. Podlej bryłę korzeniową i posadź w spulchnionej zdrenowanej glebie.
Kocimiętka – zimowanie
To roślina mrozoodporna i nie potrzebuje okrycia na zimę.
Kocimiętka – szkodniki i choroby
Mszyce – wysysają sok z liści, sprawiając, że te deformują się, żółkną i spadają. Pozostawiają spadź, na której rozwijają się grzyby sadzakowe. Na mszyce stosuj Siltac, Polysect Naturen i Karate Gold. Pomocne są też żółte tablice lepowe.
Miniarki – żerują wewnątrz liści, tworząc na blaszce jasne wzory. W pobliżu roślin umieść żółte tablice lepowe, uszkodzone liście usuń i wykonaj oprysk środkami Benevia lub Mospilan.
[product id="932,50,1698"]
Mączniak prawdziwy – choroba grzybowa objawiająca się białym pylącym nalotem na liściach. Na mączniaka pomogą preparaty: Switch, Nimrod lub Discus.
Rdza mięty – choroba grzybowa powodująca żółte plamy na górnej stronie liści. Z czasem przebarwiają się na brązowo. Na dolnej stronie liści widać skupiska żółtych zarodników. Roślina słabnie i gubi liście. Nieleczona infekcja prowadzi do zamierania pędów. W przypadku rdzy pomogą opryski fungicydami: Discus, Scorpion i Miedzian.
[product id="1762,1722,1386"]
Kocimiętka – ciekawostki
- Nazwa gatunkowa łacińska Nepeta ma związek ze starożytnym miastem Etrusków Nepete (pol. Nepi), gdzie rosła w ogrodach. W wielu językach nazwy kocimiętki np. angielska „catnip”, niemiecka „die Katzenminzen” i rosyjska „кото́вник” odnoszą się do jej wpływu na koty.
- Olejki eteryczne niektórych gatunków kocimiętki zawierają nepetalakton, związek chemiczny i prawdopodobnie koci feromon, który działa psychodelicznie na koty, doprowadzając je do euforii. Ich zainteresowanie kocimiętką trwa ok. 10 minut, a po kilku godzinach może się powtórzyć. Przyjmuje się, że ⅔ kotów odczuwa taki wpływ kocimiętki (kocięta i starsze koty pobudza w mniejszym stopniu). Olejki z kocimiętki stosuje się też jako repelenty w przypadku karaluchów, karaczanów, much, bolimuszek i komarów.
- Zapach niektórych gatunków kocimiętki odstrasza jelenie i szczury.
- Kocimiętka ma duże znaczenie w ziołolecznictwie. Działa moczopędnie, żółciopędnie, napotnie, rozkurczowo i wiatropędnie. Uspokaja, pobudza trawienie i reguluje miesiączkę. Pomaga przy bezsenności, nadpobudliwości ruchowej, nerwicy, palpitacji serca i lękach. Wspiera leczenie nerek i wątroby, łagodzi kolkę jelitową, pomaga przy biegunce i przeziębieniach.
- Indianie z plemienia Ojibwa tradycyjnie piją napar z kocimiętki.
Więcej porad w e - booku
