Szczepienia są jedną z najpowszechniejszych metod rozmnażania drzew i krzewów, stosowaną w ogrodach i sadach owocowych. Cały proces można wykonać samodzielnie, trzeba jednak zapoznać się z tematem szczepienia drzewek i technik wykonywania zabiegów, wykorzystywanych w tym zakresie.
Jakie są sposoby szczepienia, które drzewa można poddać takim zabiegom i jak wybrać odpowiednią metodę szczepienia do danego rodzaju drzewka?
Szczepienie drzew – co trzeba wiedzieć?
Szczepienie drzew nazywane jest także transplantacją i polega na złączeniu jednej rośliny odmiany szlachetnej (zraz) z drugą (podkładka) lub ich poszczególnych części w celu ich rozmnożenia i uzyskania nowych gatunków.
Chcąc, aby szczepienie było trwałe, należy zadbać o to, aby pomiędzy wybranymi roślinami zachodziła tzw. zdolność fizjologiczna. Można wykonywać szczepienie drzew owocowych i ozdobnych, w każdym przypadku trzeba jednak zwrócić uwagę na to, jaka metoda szczepienia będzie najlepsza dla danych gatunków roślin.
Dlaczego warto wykonać szczepienie drzew?
Poprzez szczepienie roślin można uzyskać wiele korzyści, między innymi:
- jest to prosty sposób na osiągnięcie silniejszych gatunków roślin o ładniejszych owocach, które będą bardziej odporne na mróz i choroby;
- dobierając odpowiedni rodzaj podkładki, można wpłynąć na określony wzrost drzewa i jego szybsze wejście w okres owocowania;
- można uzyskać niespotykane gatunki roślin;
- szczepienie pozwala dostosować kondycję drzewa do panujących w danym miejscu warunków glebowych (wystarczy wybrać odpowiednią podkładkę);
Najlepsze terminy szczepienia drzewek
Kiedy wykonywać szczepienie drzew? Najlepiej zdecydować się na tę metodę, kiedy inne sposoby rozmnażania nie dają efektów lub nie można ich wykonać z innych powodów. Odpowiednim czasem na wykonanie szczepienia jest okres, w którym drzewa przebywają w fazie spoczynku zimowego.
Najczęściej wykonuje się je na przełomie stycznia i lutego, choć szczepienie jabłoni i niektórych innych gatunków można wykonywać także w marcu. Decydując się na zabieg szczepienia, zaleca się, aby zrobić to w pogodny i suchy dzień, używając do tego ostry nóż do szczepień.
Konkretny termin zależeć będzie także od wybranej metody szczepienia. W okresie letnim można wykonać też tzw. okulizację drzew owocowych.
Szczepienie drzewek – czym są podkładka i zraz?
Zraz i podkładka to terminy, które ściśle łączą się z zabiegiem szczepienia drzew.
Co to jest podkładka?
Podkładka to roślina, która ma zostać poddana transplantacji.
Bardzo ważne jest, aby wybrać do tego celu odpowiedni gatunek, najlepiej roślinę, która powinna wyróżniać się dobrą kondycją, gdyż stan podkładki ma duży wpływ na poprawność szczepienia, siłę wzrostu szczepu, jego długowieczność, a także odporność na niskie temperatury i choroby.
Dobra podkładka powinna charakteryzować się także:
- łatwością w rozmnażaniu;
- dużą tolerancją na warunki glebowe i klimatyczne;
- odpornością na choroby;
- zgodnością fizjologiczną ze zrazem;
- podkładka musi być całkowicie zdrowa i wolna od wirusów.
Do szczepienia drzewek owocowych jako podkładkę wykorzystuje się najczęściej siewki, zdrewniałe sadzonki lub sadzonki zielne.
Czym są i jak dobrać zrazy?
Niezależnie od tego, czy chcemy wykonać szczepienie drzew i krzewów owocowych, czy ozdobnych, zraz to kolejne pojęcie, które trzeba poznać. Jest to część rośliny, przeznaczona do wykonania szczepienia. W zależności od wybranego rodzaju zabiegu, zraz może mieć różne formy.
Zrazy pobierane są z rośliny matecznej i również powinny być całkowicie zdrowe i wolne od szkodników. Zrazy, których szczepienie ma odbyć się wczesną wiosną, powinno się ściąć już późną jesienią i przechowywać w temperaturze od 1 do 4 stopni Celsjusza.
Zrazy roślin zimnozielonych należy pobierać bezpośrednio przed szczepieniem. Tutaj również konkretne terminy zależne są od wybranej techniki szczepienia. Na zrazy przeznacza się ulistnione pędy tegoroczne, bezlistne pędy ubiegłoroczne oraz pędy starsze, np. mające ponad 2 lata.
Jakie są metody szczepienia roślin?
W ogrodnictwie wykorzystuje się różne techniki transplantacji. Do ich przeprowadzenia, oprócz noża, warto mieć pod ręką także specjalny sekator do szczepień.
Szczepienie przez stosowanie
Ten rodzaj szczepienia wykonuje się najczęściej. Metoda polega na połączeniu ze sobą zraza i podkładki, ścinając pod ostrym kątem. Długość ostrego cięcia powinna wynosić ok. 3 cm. Ważne, aby powierzchnia przylegania roślin była jak największa, ponieważ powinny one być ściśle do siebie dopasowane.
Taka technika sprawdza się przede wszystkim w przypadku, gdy obie części rośliny są podobnej grubości. Zabieg najlepiej przeprowadzać przed rozpoczęciem okresu wegetacyjnego roślin, czyli na przełomie marca i kwietnia.
Szczepienie z nacięciem (przez stosowanie)
Sam zabieg przebiega bardzo podobnie do techniki, przedstawionej w poprzednim akapicie. Podstawowa różnica polega na tym, że w tym przypadku dodatkowo nacina się rośliny w celu zwiększenia powierzchni styku zraza i podkładki.
Szczepienie na klin
Tę technikę wykonuje się głównie wtedy, gdy zraz jest cieńszy od podkładki. Jest to metoda nieco trudniejsza, której główną zaletą jest to, że nacięcie (rana) jest znacznie mniejsze, co nie powoduje gumozy w miejscu wycięcia.
Szczepienie na klin zaleca się przeprowadzać w marcu, kiedy zrazy są w stanie spoczynku. W niektórych przypadkach można robić to we wrześniu, kiedy soki już powoli przestają krążyć. Wtedy zrazy należy wycinać bezpośrednio przed szczepieniem.
Zraz najlepiej przyciąć w trójkątny klin i umieścić go w podobnym klinie wyciętym w bocznej części podkładki. Miazgi obu fragmentów powinny ściśle do siebie przylegać, a założony zraz samodzielnie utrzymać się w podkładce.
Na końcu miejsce szczepienia zaleca się obwiązywać rafią i posmarować maścią ogrodniczą, pomijając oczka.
Szczepienie za korę
Wykonuje się je na dwa sposoby:
- szczepienie za korę - kożuchówka - technika przeznaczona jest do szczepienia drzew starszych o grubych konarach, szczególnie gdy drzewo jest mało produktywne lub chcemy zaszczepić je z częścią szlachetnej odmiany. Wykonuje się je w maju. Najłatwiej jest je przeprowadzić u gatunków drzew ziarnkowych. Podkładkę przycina się pod kątem prostym, a następnie na jej boku wykonuje nacięcie na ok. 3-5 cm. W rozsuniętą korę wciska się odpowiednio przycięty zraz;
- szczepienie za korę na przystawkę boczną - cały zabieg przebiega podobnie, choć tę metodę stosuje się u drzew, przy których ścinanie podkładki nie jest wskazane, ponieważ mogłoby doprowadzić do zakażenia rośliny. Korę pnia nacina się w kształcie litery T, a pod nacięcie wsuwa zraz. Ten typ szczepienia najlepiej przeprowadzać w okresie kwiecień-maj jednorocznymi zrazami.
[product id="840,129,960"]
Okulizacja drzew owocowych – na czym polega?
Okulizacją nazywa się szczepienie letnie drzew, które polega na złączeniu pąka liściowego (tzw. oczka) odmiany szlachetnej z podkładką, którą stanowi zazwyczaj pęd innego drzewa lub krzewu uprawnego.
Zabieg polecany jest przede wszystkim ze względu na dużą skuteczność rozmnażania. Z jednego zrazu rośliny można uzyskać tyle oczek, ile jest na nim pąków. Co więcej, warunki letnie sprzyjają szybkości zrastania się części roślin, a dzięki temu szczepienia częściej i sprawniej ulegają przyjęciu.
Więcej porad w e - booku
