Talerzowe, kaktusowe, pomponowe… Dalie to dopiero potrafią przyćmić inne rośliny na rabatach. Gdziekolwiek się pojawią, rozsiewają swój blask. Pysznią się dużymi kwiatostanami i widać je już z daleka. Do tego kwitną przez całe lato aż do jesieni. Jak o nie dbać, żeby zdrowo się rozwijały?
Dalia – ściąga
- Wysokość: od 35 cm do 200 cm
- Kwitnienie: od czerwca do października
- Stanowisko: słoneczne, ciepłe, zaciszne
- Pochodzenie: Ameryka Środkowa
- Podłoże: żyzne i przepuszczalne
- Nawożenie: nawozy z fosforem i potasem, kompost, biohumus
- Podlewanie: regularne, latem obfite
- Rozmnażanie: przez podział, sadzonki
- Szkodniki i choroby: mszyce, przędziorki, ślimaki, skorki, szara pleśń, zgnilizna twardzikowa, mączniak prawdziwy, plamistość liści
Dalia – co to za roślina?
Dalie to byliny z rodziny astrowatych. Naturalnie rosną w Ameryce Środkowe, w pasie od Panamy do Meksyku i w Gwatemali oraz Kolumbii.
Kwitną od lipca do września, ale jeśli pogoda im sprzyja, to zaczynają kwitnienie już w czerwcu i przedłużają do października. Do ich krewnych zaliczają się m.in. słoneczniki, stokrotki, chryzantemy i cynie. Wyróżnia się 49 gatunków dalii (najwięcej w Meksyku), kwitnących w prawie każdym kolorze oprócz niebieskiego.
Preferują tereny górskie, niezależnie od stopnia ich zalesienia.
System korzeniowy tworzą bulwy, a nasady pędów czasem drewnieją. Wysokość dalii zależy od gatunku i odmiany – od 35 cm do 200 cm. Dalie o najdłuższych pędach osiągają nawet do 9 m! Ozdobne kwiaty zbierają się w koszyczki na szczytach pędów. Atrakcyjnie prezentują się również liście – ząbkowane lub pierzasto dzielne.
Dalia – odmiany do ogrodu
Większość odmian to mieszańce, które powstały ze skrzyżowania dalii szkarłatnej i Dajlia pinnata. W systematyce botanicznej obejmuje je wspólna nazwa dalii zmiennej lub dalii ogrodowej. Wśród nich znajdują się odmiany o pojedynczych, półpełnych lub pełnych kwiatach.
Dalia Lilac Time – dalia talerzowa, dorastająca do 90-120 cm wysokości. Imponuje fioletowym kolorem kwiatów, które osiągają nawet do 30 cm średnicy.
Dalia Nathalie G. – dalia pomponowa osiągająca 70-80 cm wysokości. Jej kuliste kwiaty wybarwiają się na różowo z łososiowym połyskiem.
Dalia Crazy Love – dalia kaktusowa o biało-fioletowych kwiatach, dorastająca do 90-110 cm wysokości. Sprawia wrażenie lekkiej za sprawą delikatnych płatków.
Dalia Mingus Joshua – dalia strzępiasta o wysokości 80-100 cm i kremowo-żółtych kwiatach z frędzelkowatymi płatkami.
Dalia Tsuki Yori No Shisha – dalia kaktusowa osiągająca do 90-110 cm wysokości. Białe płatki są cienkie, zwiewne i wyglądają, jak by były wycięte z papieru lub bibuły.
[product id="3494,3506,3491,3507,3492,3495"]
Dalia – wymagania i warunki
Wybierając dalie do ogrodu, weź pod uwagę ich wzrost, a także rozmiar kwiatów, tak żeby nie przytłoczyły innych roślin na rabacie. Latem wymagają więcej uwagi, bo potrzebują stałego nawadniania.
Stanowisko dla dalii
Dalie to światłolubne rośliny – w końcu pochodzą z ciepłych krajów. Najlepiej czują się na zacisznej wystawie południowej lub południowo-zachodniej. Dobrze odnajdują się też w uprawie doniczkowej na balkonach i tarasach. Wysokie odmiany prowadzi się przy podporach, bo uginają się pod ciężarem kwiatostanów (np. dalie dekoracyjne, dalie talerzowe), a przy silnych wiatrach mogą się połamać.
Podłoże dla dalii
Wymagają żyznej i przepuszczalnej gleby. Optymalny zakres pH podłoża dla dalii to 6,5-7,2. Choć lubią wilgotną ziemię, nie przesadzaj z podlewaniem, bo zastój wody sprawi, że ich bulwy korzeniowe zgniją.
Podlewanie dalii
Regularne nawadnianie ma bardzo duże znaczenie dla zdrowia dalii, zwłaszcza kiedy intensywnie kwitną. W sierpniu i wrześniu potrzebują nawet 9 litrów wody co drugi dzień.
Dalia – nawożenie
Dla dalii najważniejsza jest podaż fosforu i potasu, czyli pierwiastków, które odpowiadają za obfite kwitnienie. Nie należy przy tym zapominać o azocie, ale trzeba dodawać go z umiarem, bo jeśli będzie go za dużo w „diecie” dalii, może ograniczyć ich kwitnienie.
Sprawdzają się też gotowe nawozy dla roślin kwitnących, a także kompost i biohumus.
[product id="2583,1041,1537"]
Dalia – przesadzanie
Jeśli wczesną wiosną posadziłeś lub posiałeś dalie w donicach, żeby przyspieszyć ich kwitnienie, to w drugiej połowie maja przesadź je na docelowe miejsce w gruncie.
Dalia – rozmnażanie
Podział bulwy lub sadzonki. To dwie metody na zwiększenie liczby tych pięknych roślin w ogrodzie. Dają pewność, że nowe dalie powtórzą cechy rodzica.
Rozmnażanie dalii przez podział
Wiosną, zanim posadzisz dalie w ziemi, podziel karpę tak, żeby każda część miała co najmniej dwa pędy i kawałek łodygi. Od razu umieść nowe rośliny w ziemi i podlej.
Rozmnażanie dalii z sadzonek
Wiosną pobierz zdrowe pędy o długości około 10 cm i odetnij je tuż nad bulwą. Usuń liście z dolnej połowy i zanurz sadzonki w ukorzeniaczu. Następnie włóż je do doniczek z mieszanką ziemi i piasku w równych proporcjach. W drugiej połowie maja przesadź do gruntu.
Dalia – zimowanie
Dalie w Polsce wykopuje się na zimę (w swojej ojczyźnie zimują bez problemu). Kiedy wyjmiesz bulwę z gleby, zostaw ją w jasnym i przewiewnym miejscu na dobę, a potem przenieś do pomieszczenia (np. na zamykany taras, do suchej piwnicy, do garażu).
Po 10 dniach oczyść ją z resztek ziemi i przytnij bardzo krótko pędy. Bulwę odwróć do góry nogami, a następnie zanurz w fungicydzie. Przezimuj w lekko wilgotnym torfie w płytkiej skrzynce. Bulwy posadź w ziemi z powrotem dopiero w drugiej połowie maja.
Dalia – szkodniki i choroby
Regularnie oglądaj swoje dalie, bo niestety bywają podatne na ataki szkodników i choroby. Stosuj nawozy, żeby wzmocnić rośliny. Podlewaj je tuż przy ziemi, nie mocząc liści, a unikniesz chorób grzybowych.
Mszyce – żerują na liściach, pokrywają liście rosą miodową, na której rozwijają się czarne zarodniki grzybów. Potraktuj je środkami: Polysect Naturen, Siltac lub Karate Gold.
Przędziorki – powodują żółknięcie liści, widać też białe pajęczynki między liśćmi i pędami. Na przędziorki działają preparaty: Floramite, Magus i Ortus.
Ślimaki – zjadają liście, zwłaszcza kiedy jest wilgotno. Podłoże przy daliach wysyp drobnym żwirkiem lub mączką bazaltową – podrażni ślimaki i zniechęci je do zbliżania się. Dla pewności możesz użyć też taśmy miedzianej.
Skorki – czyli szczypawki, czasem pożywiają się kwiatami, a jeśli jest ich za dużo, zjadają całe kwiatostany. Posadź obok dalii rośliny, których zapach odstrasza skorki – lawendę, bazylię i miętę.
[product id="50,1679,1677,1707,2400,2447"]
Szara pleśń – na liściach dalii pojawia się biały nalot, który rozprzestrzenia się też na łodygi.
Zgnilizna twardzikowa – bulwa pokrywa się brunatnymi plamami, mięknie i gnije od środka.
Mączniak prawdziwy – liście pokrywa biały pylący nalot, może też objąć pędy i pąki kwiatowe,
Na szarą pleśń, zgniliznę twardzikową i mączniaka prawdziwego pomoże preparat Switch, zarówno interwencyjnie, jak i zapobiegawczo.
Plamistość liści – na liściach pojawiają się okrągłe lub owalne plamy w kolorze brązowym, szarym lub czarnym. Niekiedy mają jaśniejszą obwódkę. W miarę rozwoju łączą się ze sobą, prowadząc do zamierania części lub całych liści. Czasem widać też zarodniki grzybów. Przy pierwszych objawach zastosuj oprysk z Signum.
[product id="1762,1756,275"]
Dalia – ciekawostki
- Dalie uprawiano w czasach prekolumbijskich; bulwy stanowiły paszę dla zwierząt. Toltekowie i Aztekowie używali ich jako roślin leczniczych m.in. w epilepsji. Puste łodygi wykorzystywali jako rurki do picia wody.
- Bulwy dalii były i są obecne w kuchni środkowoamerykańskiej. Niektóre smakują podobnie jak bataty, a ekstrakt z pieczonych bulw wykorzystuje się do podkręcenia zapachu napojów.
- Jako pierwszy dalie opisał Francisco Hernández, lekarz hiszpańskiego króla Filipa II w drugiej połowie XVI w. Od końca XVIII w. dalie zaczęły zyskiwać coraz większą popularność w Europie, głównie za sprawą Hiszpanów. Nasiona i bulwy były rozsyłane m.in. do Włoch, Niemiec, Francji i Anglii.
- Nazwa rodzajowa „Dahlia” pochodzi od nazwiska szwedzkiego botanika Andersa Dahla, ucznia Karola Linneusza. Dalie w Rosji znane są jako georginie, od nazwiska niemieckiego botanika Johanna Gottlieba Georgi, profesora z akademii w Sankt Petersburgu.
- Zanim wynaleziono insulinę (1923 r.), osobom chorym na cukrzycę podawano substancję wyekstrahowaną z inuliny, pochodzącej z bulw dalii.
- Od 1936 r. w Zundert (Holandia) odbywa się kwiatowa parada. (Bloemencorso Zundert). Zawsze ma miejsce w pierwszą niedzielę września. Uczestnicy zdobią platformy daliami – żywymi, a także sztucznymi, zrobionymi na przykład ze stalowych drutów, tektury i papier-mâché.
Więcej porad w e - booku
