Zastanawiasz się, dlaczego Twoje pomidory chorują? A może dopiero zaczynasz uprawę i chcesz się dowiedzieć, jak nie popełnić błędów? Poznaj choroby pomidorów i sposoby ich zwalczania. Dowiedz się, jakie choroby są najgroźniejsze, jak je rozpoznać i zwalczyć oraz w jaki sposób zabezpieczyć krzaczki, żeby zdrowo rosły i obficie owocowały.
Skąd się biorą choroby pomidorów?
Ciepło i wilgoć to najczęstsze przyczyny, dla których pomidory chorują. Patogeny doskonale czują się w takich warunkach, rozwijają i atakują rośliny na różnych etapach wzrostu.
Brak odpowiednich odstępów między krzaczkami również wywołuje choroby, bo blokuje cyrkulację powietrza, przez co prowadzi do zwiększenia temperatury i poziomu wilgoci.
Wirusy, bakterie i zarodniki grzybów przenoszą się na narzędziach, w pojemnikach i na rękach. Przed Tobą lista chorób, które trapią te pyszne owoce.
Zaraza ziemniaczana na pomidorach
Zaraza ziemniaczana to choroba grzybowa, która pojawia się podczas deszczowej pogody przy temperaturze 20°C. Na brzegach liści tworzą się wodniste plamy w szarym kolorze, który z czasem zmieniają na czarny. Powiększają się i obejmują całą powierzchnię. Na styku tkanek chorych i zdrowych pojawia się biały nalot, a owoce wyglądają, jakby zgniły. Liście i pędy sprawiają wrażenie poparzonych. Przy krzaczkach wyczuwalny jest też zapach stęchlizny. Choroba atakuje głównie niedojrzałe pomidory.
Zobacz preparaty na zarazę ziemniaczaną.
Żródło: Rasbak at Dutch Wikipedia, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Septorioza pomidora
Septorioza to choroba grzybowa, która występuje na pomidorach w uprawie gruntowej. Brak stosowania palików zwiększa ryzyko jej powstania, bo liście i łodygi stykają się bezpośrednio z ziemią i są narażone na działanie wilgoci.
Powstaje przy zbyt gęstej uprawie, kiedy między krzaczkami nie ma dość miejsca na swobodny przepływ powietrza i wilgoć długo się utrzymuje. Septoriozę rozpoznasz po żółtawych plamach na liściach, pędach i owocach, które z czasem przybierają kolor brunatnoszary. Plamy powiększają się i zlewają ze sobą. W efekcie krzaczki zasychają i zamierają.
Zobacz preparaty na septoriozę.
Żródło: Dr Parthasarathy Seethapathy, Tamil Nadu Agricultural University, Bugwood.org, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons
Alternarioza pomidora
Alternarioza to choroba grzybowa, która atakuje, kiedy liście pomidorów pozostają mokre przez kilkanaście godzin w temperaturze ok. 20°C. Szczególnie szybki rozwój następuje w bardzo ciepłe dni przy 30°C.
Objawy to brunatne koncentryczne plamy na liściach, pędach i owocach. Z czasem kruszą się i zasychają. Liście i pędy żółkną i zamierają, a kwiaty się osypują. Owoce choroba atakuje jako ostatnie, a przy szypułkach pojawiają się plamy. Ostatnie stadium objawia się czarnymi plamami.
Zobacz preparaty na alternariozę.
Żródło: Jerzy Opioła, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Szara pleśń
Szara pleśń to choroba grzybowa, która stanowi jedno z zagrożeń pomidorów z upraw pod osłonami. Rozwija się w temperaturze ok. 15°C i przy wysokiej wilgotności wiosną, jesienią i zimą. Atakuje wszystkie nadziemne części krzaków. Na liściach pojawiają się szarozielone i żółte plamy. Łodygi pokrywają się plamami brązowymi i szarymi. Na owocach występują wodniste i miękkie plamy. Wszystkie miejsca zajęte przez plamy dodatkowo pokrywa szary nalot.
Zobacz preparaty na szarą pleśń.
Żródło: Rasbak, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Choroby korzeni pomidora
Na różnych etapach wzrostu pojawiają się patogeny chorób grzybowych, które powodują rozkład korzeni. Przebieg może być błyskawiczny lub spowolniony w zależności od kondycji pomidorów i rodzaju choroby.
Fuzarioza
Fuzarioza to choroba o wysokiej patogeniczności zarodników, które przez wiele lat pozostają w glebie. Pojawia się już przy 15°C przede wszystkim w uprawach monokulturowych. Liście więdną, brązowieją, roślina zatrzymuje swój wzrost, więdnie i obumiera.
Żródło: Victor M. Vicente Selvas, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
Gnicie korzeni pomidora
Bolączka pomidorów w uprawie hydroponicznej. Odpowiadają za nią zarodniki pływkowe, dostosowane do życia w środowisku wodnym. Atakują pomidory w różnych fazach uprawy i wywołują powstanie nekrotycznych plam. Korzenie gniją, liście więdną i rośliny zamierają, jeśli są silnie porażone.
Zgorzel siewek pomidora (tzw. czarna nóżka)
Zgorzel siewek atakuje niedojrzałe siewki, które więdną, załamują się, brunatnieją i zamierają. Pojawia się już w fazie kiełkowania – rośliny w ogóle nie wschodzą. Jeśli choroba atakuje po wschodach, podstawa łodygi staje się wodnista i ciemnieje. Słabnie i się łamie. Zgorzel bardzo szybko się rozprzestrzenia.
Zobacz preparaty na zgorzel siewek.
Żródło: Howard F. Schwartz, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons
Zgnilizna pierścieniowa pomidora
Zgnilizna pierścieniowa objawia się tym, że na liściach i u podstaw pędów pojawiają się ciemnozielone plamy, które z czasem brązowieją. Kondycja roślin słabnie, usychają, a ich korzenie zaczynają gnić. Na owocach występują szare duże regularne plamy o brązowych brzegach.
Zobacz preparaty na zgniliznę pierścieniową.
Bakteryjna cętkowatość pomidora
Bakteryjna cętkowatość pomidora to choroba, która stanowi przypadłość głównie pomidorów rosnących w gruncie. Pod osłonami występuje rzadko. Pojawia się przy podwyższonej wilgotności powietrza, kiedy krople wody zalegają na liściach, przy przeciągającej się deszczowej pogodzie i w temperaturze 20-25°C.
Od wystąpienia pierwszych objawów do zarażenia całej uprawy w sprzyjających warunkach mija zaledwie kilka dni. Na początku pojawiają się drobne kropki, które z płaskich stają się wypukłe. Następnie na liściach, pędach, szypułkach i ogonkach rozwijają się wodniste ciemnozielone plamy. W krótkim czasie zmieniają kolor na brązowy z żółtym obrzeżeniem. Zwiększają powierzchnię, by w końcu połączyć się ze sobą. Wówczas zainfekowane części roślin zasychają.
Zobacz preparaty na bakteryjną cętkowatość.
Żródło: Chris Smart, NYSAES, Geneva NY, CC0, via Wikimedia Commons
Rak bakteryjny pomidora
Rak bakteryjny to najgroźniejsza choroba bakteryjna pomidorów. Liście więdną i rozwijają się na nich brunatne plamy. W końcu zamierają. Pędy pękają i pokrywają się śluzowatym wyciekiem. Na owocach pojawiają się ciemne okrągłe plamy.
Zobacz preparaty na raka bakteryjnego.
Żródło: Scot Nelson, CC0, via Wikimedia Commons
Mozaika pomidora
Mozaika pomidora to chorobę, którą wywołują wirusy, bytujące na narzędziach, w skrzynkach, na zarażonych nasionach i resztkach roślinnych, a także na dłoniach. Rozpoznasz ją po rozmytych plamach na owocach i liściach. Najmłodsze listki deformują się i karleją. Mozaika osłabia wzrost pomidorów.
Żródło: RosieScienceGal, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
Sucha zgnilizna wierzchołkowa owoców pomidora
Suchą zgniliznę wierzchołkową pomidorów wywołuje brak wapnia spowodowany przez upały. Mimo że ten pierwiastek znajduje się w glebie i nawozach, to korzenie roślin nie są w stanie go pobrać z uwagi na suszę.
Pierwszym objawem są czarne suche zmiany na wierzchołkach owoców, które stają się wklęsłe. Z czasem obejmują nawet połowę owocu. Zgnilizna dotyka głównie niedojrzałe pomidory, choć może wystąpić też na tych, które już prawie dojrzały.
W trakcie upałów należy opryskać liście środkiem zawierającym wapń i zastosować ściółkę na ziemi, która zapobiegnie jej nagrzewaniu.
Zobacz preparaty na suchą zgniliznę.
Żródło: Fructibus, CC0, via Wikimedia Commons
Profilaktyka – jak uchronić pomidory przed chorobami?
Podstawowe czynności, które zmniejszą ryzyko wystąpienia chorób pomidorów, zaczynają się już przy wyborze miejsca do ich posadzenia:
- zmieniaj lokalizację krzaczków pomidorowych co 3-4 lata,
- nie sadź pomidorów w miejscach, w których w poprzednich sezonach rosły inne rośliny psiankowate, takie jak ziemniaki, papryka czy bakłażany.
Jeśli używasz kompostu, nie dodawaj do niego pomidorów, które miały ślady chorób i żerowania szkodników.
Sadź tylko zdrowe pomidory
Nasiona pod kolejny zasiew wybieraj ze zdrowych owoców, a nie tych, które mają plamy lub są zniekształcone. Przygotowując rozsady, zwróć uwagę na ziemiórki. Szkodniki te przenoszą patogeny, które żyją na korzeniach pomidorów. Pod osłonami i w uprawie balkonowej skorzystaj z żółtych tablic lepowych.
Pielęgnuj krzaczki zgodnie z ich potrzebami
Podlewając pomidory, kieruj strumień wody prosto do korzeni, tak żeby nie zbierała się na liściach. Wilgoć przyciąga choroby grzybowe.
Stosuj palikowanie, żeby liście, łodygi i pędy nie kładły się na ziemi. Krzaczki pomidorów możesz również ściółkować, np. matami ze słomy. Zapobiegniesz gromadzeniu się wilgoci na nadziemnych częściach roślin i odparowaniu wody z gleby.
Dbaj o higienę narzędzi i doniczek
Bakterie i patogeny mogą znajdować się na narzędziach i w doniczkach (jeśli uprawiasz w nich pomidory). Dlatego po każdym sezonie należy wyczyścić i odkazić wszystkie przedmioty, które miały styczność z pomidorami, niezależnie od tego, czy wystąpiła na nich choroba, czy nie.
Środki ochrony pomidorów przed chorobami
Fitoprotect – chroni pomidory przed bakteriami i grzybami, w tym zarazą ziemniaka, fuzariozą, zgnilizną korzeni, alternariozą i rakiem bakteryjnym. Zawiera bakterie Bacillus spp., zwiększa żyzność gleby, wzbogaca ją w składniki pokarmowe. Wspiera rozwój systemu korzeniowego i odporność przed chorobami.
Miedzian – środek na bakteryjną cętkowatość, szarą pleśń i zarazę ziemniaka. Stosuje się go punktowo, zapobiegawczo w ochronie przed chorobami.
Skrzyp Ekstrakt – wzmacnia strukturę roślin i pobudza ich mechanizmy ochronne. Chroni przed patogenami zarazy ziemniaka, szarej pleśni i alternariozy. Zawiera wyciąg ze skrzypu, mikroorganizmy i krzemionkę z fermentacji. Stosuje się go do podlewania i oprysków.
Scorpion – działa powierzchniowo i systemicznie. Zwalcza choroby grzybowe, takie jak alternarioza i szara pleśń.
Bioczos – płynny wyciąg z czosnku, który stosuje się do oprysków w przypadku zagrożenia bakteryjną cętkowatością i szarą pleśnią.
Dagonis – zwalcza alternariozę i brunatną plamistość liści. Zawiera silne związki i rozcieńcza się go z wodą. Używa się go zarówno profilaktycznie, jak i już w momencie wystąpienie objawów chorobowych.
Amistar – środek grzybobójczy, działający zapobiegawczo. Chroni przed alternariozą, septoriozą, szarą pleśnią i zarazą ziemniaka.
[product id="1386,3228,1748,2053,1720,1711"]
Zabezpiecz swoje pomidory na kolejny sezon
Wiesz już, co zrobić, żeby chronić pomidory przed atakiem grzybów, wirusów i bakterii. Stosuj zabiegi profilaktyczne, obserwuj rośliny i reaguj przy pierwszych objawach chorób. Szybka pierwsza pomoc zwiększy szanse na uratowanie Twoich krzaczków.
Więcej porad w e - booku
