Bukszpan - wiecznie zielony krzew. Bardzo często używano go do ogrodów formalnych, w stylu francuskim, gdzie tworzył żywopłoty i obwódki rabat. Kojarzony jest z wielkanocnymi ozdobami. Słynne są też labirynty tworzone z bukszpanu. Dziś coraz rzadziej stosowany w ogrodach ze względu na swojego wielkiego szkodnika - ćmę bukszpanową.
Bukszpan - ściąga
- Wysokość: do 4 m
- Kwitnienie: od marca do kwietnia
- Stanowisko: słoneczne, półcieniste lub cieniste
- Pochodzenie: Azja Mniejsza, Kaukaz
- Podłoże: obojętne lub lekko zasadowe, żyzne, próchnicze, przepuszczalne
- Nawożenie: 3 razy w ciągu roku
- Podlewanie: umiarkowane
- Rozmnażanie: sadzonki pędowe
- Szkodniki i choroby: ćma bukszpanowa, miodówka, zamieranie pędów i liści, plamistość liści
Bukszpan - co to za roślina
Wieczniezielony bukszpan (nazywany też gryszpanem) to krzew, który w naszych ogrodach może osiągać nawet od 2 do 4 metrów wysokości (a odmiana balearska w swoim klimacie osiąga nawet 20 m). To dzięki temu tak często jest wykorzystywany w roli żywopłotu. Ale to nie jedyne jego zastosowanie. Równie często co w ogródkach, sadzony jest też w parkach i na… cmentarzach.
Ale można go też spotkać sadzonego w doniczkach, dzięki czemu może być ozdobą balkonu, tarasu, schodów, ścieżek itd.
Bukszpany mają bardzo gęsto ułożone pędy i liście. Liście są bardzo drobne - o długości kilkunastu milimetrów. Młodsze listki są jasnozielone, a później przybierają intensywnego zielonego, błyszczącego koloru.
Bukszpan ma też swoje kwiaty. Są one bardzo drobne, kuliste i wyrastają pomiędzy liśćmi, tworząc małe pęczki. Mimo małego rozmiaru są one miododajne.
Bukszpan idealnie nadaje się do formowania. Wręcz musi być regularnie strzyżony. Dzięki temu może przybierać różne ciekawe kształty i figury - nie tylko kule i stożki. Wytrawni ogrodnicy potrafią wyrzeźbić z nich zwierzęta.
Trzeba też pamiętać o tym, że bukszpan jest rośliną trującą!
[product id="1163,2419,1319"]
Bukszpan - odmiany
Bukszpan to nie tylko jedna odmiana. Na świecie jest ich dużo więcej. Poniżej przedstawiamy najbardziej popularne, które najczęściej wykorzystywane są w polskich ogrodach.
- Bukszpan Angustifolia - jego cechą charakterystyczną są podłużne, gęsto rozmieszczone liście;
- Bukszpan Bullata - jego liście są bardzo duże - mają od 3 do 4 cm długości;
- Bukszpan Elegantissima - jego liście mają białą obwódkę. Bardzo dobrze nadaje się do formowania i sadzenia do doniczek. Jest też najlepszy na niskie żywopłoty;
- Bukszpan Faulkner - jego liście są owalne i jasnozielone; Idealny na niskie, formowane żywopłoty;
- Bukszpan Handworthensis - jego liście są duże - na początku niebieskawe. Jest to odmiana szybkorosnąca;
- Bukszpan Suffruticosa - jego liście są podłużne i jasnozielone. Jest bardzo gęsta, a więc idealna do formowania. Dorasta do ok. 1 metra wysokości;
- Bukszpan Variegata - jego liście są kremowe na brzegach.
Bukszpan - wymagania i warunki
Czy bukszpan ma jakieś szczególne wymagania? Nie. Nie jest on rośliną wymagającą. Trzeba jednak pamiętać, że bukszpany - szczególnie te młode mogą przemarzać, dlatego potrzebują osłoniętego stanowiska i okrycia na zimę.
Ważne jest też jego regularne strzyżenie. To zapewnia wzrost, zachowanie gęstości i odpowiedniego pokroju. Trzeba pamiętać o tym, by nożyce i sekatory były zawsze ostre i czyste. To gwarantuje, że cięcia są precyzyjne, a ryzyko występowania chorób ograniczone.
O czym jeszcze pamiętać? Szczegóły poniżej!
[product id="134,1800,1963"]
Stanowisko dla bukszpanu
Najlepsze będzie dla niego stanowisko częściowo lub w pełni zacienione. Ale ostatecznie poradzi sobie też w słońcu. Ważne, aby było ono osłonięte, bo najgroźniejsze dla nich są suche, zimowe wiatry.
Jaka ziemia dla bukszpanu
Bukszpan nie jest pod tym względem wybredny. Ta roślina rośnie w każdej ziemi. Ale najbardziej lubi taką o obojętnym lub zasadowym odczynie pH, czyli bogatą w wapń. Gleba powinna być też żyzna i przepuszczalna.
Podlewanie bukszpanu
Bukszpan podlewamy umiarkowanie - lubi gdy gleba jest lekko przesuszona. Ale całkowitych susz nie znosi - wtedy trzeba go regularnie podlewać. Zbyt duża wilgoć powoduje u niego choroby.
Bukszpan - nawożenie
Bukszpany warto regularnie nawozić - nawet 3 razy w ciągu sezonu (ostatnie nawożenie przeprowadzamy w lipcu). Najważniejsze jest podanie nawozu na wiosnę. Nawożenie jest też ważne przy ich strzyżeniu. Im mocniej i częściej strzyżemy tym więcej składników pokarmowych będzie potrzebować roślina.
[product id="1576,1820,926"]
Bukszpan - rozmnażanie
Bukszpan najczęściej rozmnaża się przez sadzonki pędowe. Powinny być one niezdrewniałe i mieć długość ok. 10 cm. Najlepiej pobierać je latem (sierpień). Tak przygotowaną sadzonkę najlepiej zanurzyć w ukorzeniaczu.
Pęd można zanurzyć w pojemniku z wodą i tam wypuści korzonki. Ale częściej ukorzenia się je w doniczkach wypełnionych mieszanką piasku i torfu. Najlepiej robić to przez całą zimę w chłodnym, widnym pomieszczeniu.
Bukszpan - szkodniki i choroby
Ćma bukszpanowa to pierwsze skojarzenie związane ze szkodnikami bukszpanu. Jest to jego największy wróg. Zielone gąsienice ćmy żerują na roślina i ogołacają je doszczętnie. Jeśli nie widzisz gąsienic, to możesz zauważyć pozostawiane przez nie ślady, takie jak delikatne pajęczynki lub drobne odchody.
Najważniejsza jest obserwacja. Przydatna do tego jest pułapka feromonowa na ćmę bukszpanową. Dzięki niej zobaczysz ile szkodników jest w Twoim ogrodzie i w odpowiednim momencie podejmiesz decyzję o ewentualnym oprysku. A jeśli chodzi o oprysk to warto wykorzystać Mospilan 20 SP lub ekologiczny Lepinox.
[product id="301,1697,1479"]
Inny znany szkodnik bukszpanu to miodówka. Objawem ich działania jest drobny biały nalot na roślinie i zwijające się liście.
Jeśli na swoim bukszpanie zauważysz rdzawobrązowe przebarwienia to oznaka zbyt niskiej temperatury na przełomie zimy i lata oraz wiatry. Po jakimś czasie, odpowiednio odżywiona roślina wróci do formy.
Jeśli jednak liście Twojego bukszpanu wiosną stają się jasnozielone, a następnie żółto-brązowe to już oznaka zamierania pędów to już oznaka choroby. Chorobą bukszpanu jest także plamistość liści. Plamy pojawiają się zazwyczaj na brzegu liści i są one białe lub jasno brązowe, a z czasem zlewają się ze sobą.
Bukszpan - ciekawostki
- Bukszpan jest symbolem świąt Wielkiej Nocy. Jest wiecznie zielony, a to kojarzy się z życiem wiecznym. Ale zanim bukszpan zaczął zdobić wielkanocne koszyczki używano do tego liści borówki brusznicy (też zimozielonej).
- Przed wieloma laty bukszpan stosowano m.in. w leczeniu malarii, migreny, bólach reumatycznych i gorączce. Wiadomo jednak, że jest trujący, dlatego nie zalecamy stosowania go na własną rękę. Dziś niektóre jego substancje wykorzystywane są w lekach na chorobę Parkinsona.
- Bukszpan ma swoją łacińską nazwę “buxus” i podobną grecką “pyxis”. Pyxis oznacza pudełko, bo z bardzo twardego drewna bukszpanu w starożytności wykonywano szkatułki. To drewno wykorzystywano też do zdobienia mebli i innych cennych przedmiotów.
- W arboretum w Wojsławicach można oglądać narodową kolekcję bukszpanów.
